«فرهنگ مهدوی» و «موعودگرایی» ویژه شیعی اگر چه وجوه اشتراک بسیاری با همه باورهایی که در میان ملل و نحل، تحت عناوینی چون «منجی گرایی» و «مسیانیسم» شناخته می شود؛ دارد لیکن، شناسایی «منجی آخرالزمان» به عنوان «حجت حی خداوند» بارزترین وجه تفارق آنها به شمار می رود. از همین روست که این فرهنگ بلافاصله تبدیل به جریانی زنده، جاری و تعهدآور می شود و همه صورتهای ناپسند اما پذیرفته شده و جاری موجود را به مدد معیارهای منبعث از کلام وحی و سیره و سنت ائمه دین (ع) نقد می کند؛ می سنجد؛ ارزش گذاری می کند؛ نفی یا اثبات می کند و وجهی مطلوب و پسندیده را پیشنهاد می نماید.
در چنین نگرشی آنکه خود را در مواجهه با مناسبات فردی و جمعی ناپسند و نکوهیده می بیند، منفعل و دست بسته در هوای منجی آخرالزمان نمی نشیند و روزگار را با پذیرش منفعلانه سنتهای ناپسند نمی گذراند.
ما بی آنکه جایی نوشته شده باشد یا مرامنامه ای را مکتوب ساخته باشیم، مبتنی بر اصول، مبانی و مبادی فرهنگ و علم بریده از منبع وحی، جوانانمان را می پروریم و با سلب حیثیت از تمامی نمونه ها و اسوه های پسندیده دینی، قهرمانان صحنه های ورزشی و به ظاهر هنری و فرهنگی غرب را الگو و نمونه بودن و زیستن نونهالان قرار می دهیم. چنانکه در مناسبات اقتصادی، سیاسی و اجتماعی الگوهای غربی را اساس برنامه ریزی و حرکت عمومی مردم می شناسیم و دستیابی به مدرنیته و مدینه توسعه یافته فرنگی را تنها راه خلاصی از فلاکتها و درماندگیها معرفی می کنیم.
شاید از همین روست که در تمامی گفت وشنودها «آمار و استاندارد» های اعلام شده مجامع جهانی را ملاک میزان رشد و ترقی و یا عقب ماندگی فرهنگی و اقتصادی جامعه اسلامی معرفی می کنیم؛ بی آن که برای یک لحظه درباره مبادی و مقاصد فرهنگ و تمدن غربی اندیشیده باشیم و یا دریافتهای سیصد چهارصد ساله فرنگی را مبتنی بر معیارهای دینی به نقد کشیده باشیم.
البته در شعارها و سخنرانیها همواره از حوزه فرهنگ مذهبی دفاع کرده ایم و اصلاح پاره ای از صورتها را در مناسبات اجتماعی؛ مانند پوشش اسلامی و دوری از منکرات آشکاری که انسان را از دایره اهل مدینه اسلامی خارج می سازد درخواست کرده ایم، اما به هیچ روی درباره دامنه و گستره معروف و منکر و نحوه ظهور و بروز آن در مناسبات و معاملات مردم نیندیشیده ایم و عزم جزمی را برای بسط معارف و محدود ساختن منکرات در میان شهر و دیارمان بارز نساخته ایم.
فرزندان ما همچنان از آبشخور علوم غربی سیراب می شوند. با روشهای علم الابدان، علم الاجتماع و روانشناسی منفک از وحی فرنگی تربیت می شوند و در شهر و خیابان و خانه ای رفت و آمد دارند که عموما بر پایه الگوهای پذیرفته شده غربی شکل گرفته اند. به همین دلیل است که همواره بر آمار منکرات، ناهنجاریهای اخلاقی و اجتماعی و آشفتگیهای اقتصادی، سیاسی و اجتماعی جامعه اسلامی افزوده شده است. گویا بی آن که بخواهیم، میلیونها جوان را در مسابقه ای وارد ساخته ایم که میدان مسابقه، معیار موفقیت و داور و حاکمش را فرهنگ و تمدن غربی در پی بیش از چهارصد سال الحاد و رویگردانی از آسمان تعیین نموده و پیشنهاد داده است.
بی گمان سیر و سفر در «عالم غربی» و بسط همه مناسبات ویژه آن، چنین وضعی را می طلبد. چنانکه تداوم حیات این «عالم» نیز در گرو حفظ و حراست همین ملاکها، الگوها و مناسبات است. اما، جای این پرسش باقی است که: آیا ضرورتا نیل به «عالم دینی» و سیر و سفر در آن نیز در گرو دستیابی به همه ملزومات غربی و سنتهای پذیرفته شده آنها در مناسبات و معاملات است؟
مگر نه اینکه همواره مقصدها و آمالها هستند که نحوه بودن و نحوه رفتن را معلوم می سازند؟
آیا جز این است که مقصد و مطلوب بشر غربی و فرهنگ و تمدن ویژه آن با همه آنچه که در جغرافیای فرهنگ و ادب دینی اعلام شده متفاوت است؟
امید دست یافتن به «عالم دینی» و در عین حال گسترش مناسبات «عالم غربی» به آن می ماند که مقصد خودمان را رسیدن به قله رفیع دماوند در زمستانی سرد قرار داده باشیم اما خود را ملزم به رفتن در طریق دریای خزر و استفاده از همه ادوات و ابزار ویژه آن سرزمین و
حتی نوع پوشش همراه ساخته باشیم. بی گمان هیچ یک از این مسافران به قله دماوند نخواهند رسید حتی اگر تمامی طول مسیر را با شعارهای کوهنوردان طالب فتح دماوند طی کرده باشند.
ورود به جغرافیای فرهنگ مهدوی، قرین با از جای خاستن است؛ زیرا منجی مورد اعتقاد و تمنا در این فرهنگ «حجتی» است که برای بودن و زیستن حرف دارد؛ برای چگونه بودن تعریف دارد و «تفکر آماده گر» را در عرصه تاریخ مبدل به «عمل آماده گر» می سازد.
میزان این آمادگی و حضور، نسبت به مقدورات، ظرفیتها و اختیارات تغییر می پذیرد. گاه در هیئت نمازگزاری ندبه کننده ظاهر می شود که در خلوت شبانه همه تمنای خود را به فرا رسیدن وقت ظهور موعود منجی، در پیشگاه خداوندگار هستی عرضه می دارد و گاه در هیئت سرپرست یک خانه، مدیر یک کارخانه و.... که در این صورت جغرافیای تکلیف او گسترده و گسترده می شود تا آن که رخصت حاکمیت بر یک سرزمین را می یابد. در این وجه همه مسئولیت بسط این تفکر و فرهنگ و زمینه سازی برای دستیابی به سرزمین منتظر، بر دوش او گذاشته می شود.
آنگاه که مردی در میانه سرزمین کفر و زندقه در خانه ای مهجور می ماند ناگزیر به «اکل میته» است؛ ناگزیر به «تقیه» است؛ ناگزیر به دامن فرا چیدن از مناسبات است؛ ناگزیر به خلوت گزینی و سکوت است اما، وقتی همه این حصرها برداشته شود، هیچ کس معذور نیست. گویا چنان حجت تمام می شود که هر لحظه غفلت و سستی او را در اقیانوسی از مسئولیت و تعهد وارد می سازد به طوری که دیگر هیچ عذری از او پذیرفته نیست. به همان سان که بروز و ظهور هر جرم و جنایت در جغرافیای آن سرزمین، او را شریک در پیامدهایش می سازد. و این تنها در جغرافیای فرهنگ مهدوی ویژه شیعیان معنا می یابد و همین امر هم آن را از سایر ملل و نحل مستثنی می سازد.
در چنین موقعیتی، هیچ مسلمان شیعی، رخصت اتخاذ روش منجی گرایی منفعل را ندارد چنانکه هیچ حاکمی رخصت پیروی از شیوه ها، سنتها، طرحها، برنامه ها و بالاخره استراتژی بیگانگان را در وقت اداره سرزمینهای مسلمانان ندارد؛ زیرا موانع فراروی او برداشته شده، قدرت بدو منتقل شده و از معذوریت خارج گشته است.
در چنین موقعیتی همه مقدورات مادی و عوامل انسانی ناگزیر تحت مدیریت و طرحی واحد و فراگیر جهت طی مسیری بسیج می شوند که به ملاقات منجی، دیدار موعود آخرالزمان و حجت حی خداوند می انجامد. همین امر آنان را در زمره منتظران وارد می سازد و همین سنت آنها را در وقت ارتکاب لغزش و اشتباه در برابر حجت خداوند مستعد بخشش و چشم پوشی می کند.
هر دولتی در عصر غیبت، «دولت در گذار» و «دولت زمینه ساز» است و زمینه سازی تکلیف بزرگ «دولت در گذار» در عصر غیبت است. «گذار بزرگ» نیازمند مردان بزرگ است. جمعیتی که چونان آهن سخت و چونان آتش گدازنده اند، خلل ناپذیر، فعال و مهیا برای مجاهده بزرگ.
«گذار بزرگ» نیازمند خردمندی، عشق و ایثار جماعتی است که بصیرتشان آنان را در شناسایی خصم و همراهی با دوست یاری می دهد تا در صبری جمیل خود را مهیای قبول شداید و سختیهای دوران گذار سازند.
«گذار بزرگ» نیازمند آمادگی نسلی است که برای همراهی با «موعود» آخرالزمان همه قوای جسمانی، عقلانی، نفسانی و روحانی خویش را مهیا ساخته اند.
«گذار بزرگ» نیازمند مدیرانی لایق است که، نقش و جایگاه خویش را در برابر سرمایه های بزرگ خداوندی (نسل جوان، ایمان و باورها، ثروت و دارایی، موقعیت و فرصت و گستردگی زمین خدادادی) درک کرده باشند تا به دور از همه پیرایه ها و بهانه ها زمینه های تربیت و رشد نسلها را فراهم آورند.
گفت وگو از «تعلیم و تربیت نسل منتظر» ، اگر چه مبحثی سنگین و چندوجهی است اما، ضرورتی است که بی هیچ تعارف باید انجام شود و بی تردید غفلت از آن ما را و جوانان ما را با سخت ترین بحرانها روبرو می سازد.
«موعود» باب این گفت وگو را می گشاید و از همه صاحبان قلم و اندیشه برای ورود به این عرصه دعوت می کند. عرصه ای که می تواند معلوم کند برای «تربیت نسل منتظر» چه باید کرد و چه نباید.
والسلام