اشاره :
در آخرین روزهای بهمن ماه سال 82 (24/11/82) کنفرانس «موعود ادیان» به همت مرکز اسلامی انگلستان و مشارکت نزدیک «مرکز گفت وگوی ادیان انگلستان» و «نمایندگی فرهنگی جمهوری اسلامی ایران» در شهر «لندن» برگزار شد.
در این نشست صمیمی که جمعی از صاحب نظران در این موضوع از کشورهای انگلستان، مصر، ایران و... به عنوان سخنران شرکت کرده بودند موضوعات مختلفی چون «منجی گرایی، مهدویت، موعود در آئین مسیحیت و...» مورد بحث و مطالعه واقع شد.
آقایان «سیدنی شیپتون (مدیر اجرایی مؤسسه مرکز گفت وگوی ادیان انگلستان)، سر زیگموند استرانبرگ (رئیس بنیاد گفت وگوی ادیان)، مارکوس بری بروک (رئیس مرکز کلیسای آکسفورد)، دکتر زکی بداوی از مصر و آیت اللّه شیخ محسن اراکی (رئیس مرکز اسلامی انگلستان)، آیت اللّه امامی کاشانی و اسماعیل شفیعی سروستانی (مدیر مسؤول مؤسسه فرهنگی موعود) در زمره شرکت کنندگان اصلی و مدعو بودند.
کنفرانس در دو نوبت و به صورت مجزا با حضور جمعی از اندیشمندان و فضلای انگلیسی، ایرانی و پاکستانی برگزار شد.
مجموعه مقالات این کنفرانس در قالب یک جلد کتاب از سوی مرکز اسلامی انگلستان منتشر خواهد شد.
برگزاری این کنفرانس و طرح «موعود ادیان» در یک کشور اروپایی حکایت از بروز حساسیت و تعلق خاطر عموم ملل به وقایع آخرالزمان دارد و ضرورت برنامه ریزی جدی مراکز فعال فرهنگی وابسته به جمهوری اسلامی را متذکر می شود.
در حاشیه کنفرانس نیز گفت وگوها و نشستهای جنبی سخنرانان و جلسات پرسش و پاسخ جلب نظر می کرد.
موعود، ضمن قدردانی از برگزارکنندگان این نشست فرهنگی، ضرورت انتشار مباحث ویژه مهدوی را به زبانهای مختلف و با ادبیات مناسب متذکر می شود.
آنچه درپی می آید خلاصه ای از متن سخنرانی اسماعیل شفیعی سروستانی مدیر مسؤول مجلات موعود و موعودجوان در کنفرانس مزبور است. امید که مقبول طبع خوانندگان موعود واقع شود.ان شاءاللّه
گفت وگو از «موعود ادیان» و منجی آخرالزمان، گفت وگویی است دیرین، با عمری به درازای خلقت انسان و سکنای او در عرصه خاک. این تاریخ بلند از یک سو و اشتراک آن در میان همه اقوام و ملل، از دیگرسو حکایت از ذاتی بودن این معنا در نوع انسان دارد و شاید بتوان به مدد این باور مشترک و انتظاری که مصادیق آن را در میان آراء، اقوال و حتی اساطیر اقوام مختلف ساکن در گستره زمین می توان برشمرد انسان را «موجودی منتظر» تعریف کرد.
این «موجود منتظر» که اتفاقا همین تعریف او را از سایر موجودات متمایز ساخته است در گذار از شرایط مختلف تاریخی و فراز و نشیبهای حیات همواره در تلاش برای گذار از «وضع موجود» و فراهم آوردن «وضعی مطلوب» گونه های مختلف «فرهنگها» و «تمدنها» را به نمایش گذارده است.
تولد و حیات «تمدنها» انعکاس این تمنای بزرگ است چنانکه رویگردانی بشر از بسیاری از فرهنگها، ایدئولوژیها، نظریه ها و... نیز نشان از آن دارد که هیچیک به تمامی قادر به ارضای انسان و پاسخگویی به تمنای درونی او نبوده اند. به عبارت دیگر، انسان از همه آنچه که حقیقتا نمی تواند پاسخگوی تمنای دستیابی او به «عدالت»، «آزادگی»، «اخلاق» و بهره مندی عادلانه از نعمتهای خدا باشد، دست شسته و بر شاهراه انتظار چشم به آینده ای برتر دوخته است. جالب توجه آنکه همه مدعیان نجات بشر، سعادتمندی، رفاه و امنیت نیز با اشاره به همین «میل و تمنای» مشترک، امکان ماندن، بهره کشی و سوء استفاده از طبیعت زلال و صاف انسانها را پیدا کرده اند.
«موعود ادیان» نه یک پندار و یا خرافه و نه حاصل و محصول روزگار سخت زندگی و عکس العملهای روانی و احساسی بلکه، واقعیتی است که ریشه در جان انسان دارد. از یک سو خرد انسانی و از دیگر سو بیان مشترک همه پیامبران الهی، تمامی حکیمان فرزانه، قدیسان آزاده و ادبیات همه اقوام و ملل این نکته را تأیید کرده و بدان صحه می گذارد. چه، هیچ انسانی در شرایط طبیعی ضرورت دستیابی به عدالت سلامتی، رفاه، عدالت، امنیت و برخورداری مشترک از نعمتهای عالم را منکر نمی شود، هیچ صاحب عقل و خردی نیز ضرورت تجربه کامل ترین رتبه و سطح از اینهمه نعمتها را رد نمی کند. چه، بدون ظهور و بروز این درجه از کمال همه مجاهدتهای انبیا، کوشش مصلحان و رشادت سلحشوران ابتر و رها می ماند و یأس و نومیدی بر تمامی ساحتهای اخلاقی و روحی سایه می افکند و انسان به تمام معنی از کارکرد حقیقی دور می افتد. به آن می ماند که کسی ظهور و بروز «کمال» در ثمره های زمین و گیاهان و جانوران را منکر شود و آن را امری وهمی و غیر واقعی فرض کند. از همینجاست که عرض می کنم «انتظار فرا رسیدن روز مقدس ظهور موعود ادیان»، انتظار فرا رسیدن روز کمال انسان است. موجودی که برتر و شایسته تر از همه نباتات و جانوران و اشرف آنها خلق شده است. این معنا حامل قوی ترین انگیزه و پشتوانه بزرگ ترین اراده برای زیستن، سالم ماندن، مجاهده و تلاش برای بیرون راندن همه نشانه های تباهی از ساحت زندگی و مناسبات فردی و اجتماعی است. شاید از همین جهت و به دلیل همین پتانسیل قوی است که همواره دشمنان بشر، استعمارگران و سرمایه داران طالب قدرت و سیطره، سعی در نفی و انکار این ایده و ملوث ساختن آن با مفروضاتی بی پایه کرده اند تا حقیقت و واقعیتی بزرگ و انسان ساز را خرافه ای ضعیف جلوه گر سازند و از این طریق امکان ادامه حیات و سیطره خود را فراهم نمایند.
جان مایه و «روح» همه آثار ماندگار فرهنگی، همه ادب و ادبیات سترگ و جاودان ملل، همه تابلوهای نقاشان آرمانگرا و همه داستانهای مانده از سلحشوران نام آور، مدیون این بخش از حقیقت آدمی است چنانکه همه آثاری که به نوعی اسبابِ ماندن در بی اخلاقی، دنیاپرستی، ابتذال و دوری از معنا و معنویت را فراهم آورده اند محصول غفلت، غیبت و دوری جستن آگاهانه و ناآگاهانه از این امرند.
آیا تقدس زادیی از عالم و آدم، غلبه ماتریالیسم، اصالت یافتن سودپرستی و واماندگی انسان معاصر در بهره مندیهای صرفا مادیِ جسمی و جنسی که جملگی طی چند قرن اخیر موجبات بروز شکافهای طبقاتی، بحرانهای زیست محیطی، جنگهای خانمانسوز، فاصله عمیق میان کشورهای برخوردار و عقب مانده، توسعه فساد اخلاقی و امثال اینها را فراهم ساخته علتی جز غفلت از این وجه از حقیقت و وجود انسان دارد؟
سکولاریزه کردن همه فرهنگها و تمدنهای کهن و ارائه تفاسیر صرفا مادی از معتقدات اقوام و ملل و سلب حیثیت معنوی از انسان و طبیعت، همه اسباب لازم را برای خلع سلاح شدن انسان از معنا و معنویت و بی پناه ماندن او در وقت غلبه بحرانها و هوسها مهیا کرده است. از همین روست که انسانِ بی پناه معاصر، پناه آوردن به افیون و مواد تخدیرکننده روان و یا تن دادن به ابتذال را پا به پای جدالی خانمان برانداز برای دستیابی به ثروت و قدرت پیشه خود ساخته است تا شاید از این طریق دمی بی خبری و یا آسودگی موقتی و البته آسیب پذیر و میرا را نصیب خود سازد.
این امر همه شرایط لازم را برای بروز انفعال و تأثیرپذیری انسان معاصر فراهم کرده است؛ شرایطی که سود اصلی را نصیب شیطان، دجال صفتان و حامیان و مبلغان آنان ساخته و روحیه مقاومت، مجاهده و تلاش برای عدالتخواهی را تضعیف نموده است. روحیه ای که به تمامی در باور بزرگ به «موعود و منجی آخرالزمان» نهفته است. نویدی برای عدالت، آزادگی و امنیت فراگیر.
اگر بخواهیم عصاره تمام آراء موجود درباره «منجی و موعود ادیان» و آنچه را که جملگی منتظران موعود بر آن متفق اند، در چند کلمه خلاصه کنیم جز این سه امر به دست نمی آید:
رویکرد معنوی به عالم؛ عدالت فراگیر و کوتاه شدن دست ابلیس از همه ساحتهای فکری، فرهنگی و مادی حیات انسان.
این سه امر مهم امروزه در وجود انسانها مبدل به آرزو و میل سرکوفته گشته است و این در حالی است که فرهنگ و تمدن غربی با تکیه بر امانیسم، آمپریسم و ماتریالیسم طی چهارصد سال اخیر نه تنها موجب بروز رویکرد صرفا مادی به عالم و تغییر همه تعاریف پذیرفته شده ادیان درباره انسان، جهان و طبیعت شده؛ بلکه زمینه ظهور امپریالیسمی را فراهم آورده که فراموشی همه سنتهای مقدس و باورهای قلبی مشترک پیروان ادیان را با خود دارد. گوئیا بی آنکه بخواهیم دست شیطان را بر همه تار و پود انسان، جهان و طبیعت آزاد گذاشته ایم و محصول این آزادی دست شیطان چیزی جز بالا گرفتن آمار بیماریهای بنیان کن، بحرانهای زیست محیطی، فقر، فساد، ظلم و تنهایی انسان در عرصه زمین نیست.
اجازه می خواهم از ذکر ارقام و آمار این همه بحران دوری بجویم چه، نگاهی ساده به صحنه حیات مادی و فرهنگی انسان امروز و مراجعه به انبوه بانکهای اطلاعاتی موجود، ما را رویارو با انواع آمارها و نمودارهایی می سازد که گاه حجم آن موجب بروز یأس و ترس از آینده بشر می شود.
شاید دریافت مشترک انسانها در وقت مشاهده اینهمه بحران، یأس از انواع ایدئولوژیهای سیاسی، اجتماعی و شکست بسیاری از نظامهای اجتماعی طی همه سالهای قرن بیستم که با خود تنها وعده عدالت و بهروزی را داشتند حکایت از رویکردی نو و اتفاقی مقدس دارد. حادثه ای که وقوع آن جز با گذر انسان از دروازه خودپرستی و روی آوردن به آسمان ممکن نبوده و نیست.
این رویکرد، همراه با امید شیرین دیدار فصل رهایی انسان معاصر در اولین دهه از هزاره جدید به عالم معنا، آسمان و فرهنگ معنوی است. این رویکرد را در میان همه ملل و وجه مشخصی از آن را در چشم داشتن به «امر ظهور مقدس موعود آخرالزمان» که مورد توافق همه ادیان ابراهیمی و غیر آن است می توان مشاهده کرد.
این رویکرد اگر چه محصول همه عواملی است که پیش از آن ذکر شد، لیکن انعکاس اراده آسمانی خالق هستی نیز هست چه، حسب سنت ماندگار هستی، «پایان شب سیه سپید است» و بنا نیست که دوری از آنچه که بهجت آفرین، عدالت زا و امنیت بخش کامل است روزیِ مقدر و همیشگی انسان باشد.
بروز رویکردی نو به معنا و معنویت ـ به ویژه در غرب ـ طی دهه های اخیر، خیزشهای اجتماعی و سیاسیِ متمایل به فرهنگهای مذهبی و سنتی در میان ملل شرقی و ظهور تمام قد بحران در مناسبات اقتصادی، سیاسی و اجتماعی کشورهای صنعتی، برخی نظریه پردازان را به ارائه فرضیه هایی واداشته که حکایت از غفلت بزرگ از ماهیت وقایع جاری در شرق و غرب عالم می کند.
نظریه هایی همچون «پایان تاریخ» بر این فرض استوار بود که بشر آخرین تجربه و کامل ترین آن را در تنظیم مناسبات فردی و اجتماعی فراروی خویش دارد، وضعی که مصداق کامل آن را در مدینه «لیبرال سرمایه داری» امریکا معرفی
می کنند. براساس این نظریه دیگر نیازی به جنبش و کوشش برای تغییر و یا حتی اصلاح وضع موجود نیست و بشر ناگزیر باید همه عقربه ها را به سوی قطب این مدینه تنظیم کند.
این واقعه اگر چه برخی سیاستمداران را مایل به تجربه «روشی متکی به قدرت» برای گسیل داشتن همه فرهنگها، تمدنها و ملل به سمت خاستگاه «لیبرال سرمایه داری» کرده اما، پوشیده نمانده است که جمله صاحبان خرد بر این قول اتفاق نظر دارند که این تجربه نه تنها کامل ترین و نهایی ترین تجربه نیست بلکه به دلیل دورماندن آن از معنا و مفهوم حقیقی عدالت و غفلت آن از وجه باطنی و سرشت مقدس انسان و طبیعت، با جهت گیری یکسویه محکوم به پذیرش شکست است که اگر جز این باشد به «انتها رسیدن» خود سرآغاز انفعال، پوچی، تکرار شدن در خود و پایان فرصت زیستن در عرصه زمین است و البته با این درک و معنی می توان از «پایان تاریخ» سخن گفت. پایان تاریخِ دوری از سرشت مقدس، پایان تاریخِ غفلت از عالم معنی و معنویت، پایان تاریخِ متکی بر مادی گرایی صرف و پایان تاریخی که در ذات خود نطفه بحران، یأس، فقر و بی عدالتی را دارد.
این پایان موجد شروعی نواست. صدای زنگ این تاریخ نو را بسیاری هوشمندانه شنیده اند. صدای این زنگ در غرب طنین انداز است. تاریخی که نوید مهیا شدن صحن خانه های دل مردم سراسر جهان برای استقبال از «موعود و منجی آخرالزمان» را می دهد.
اجازه می خواهم در این مجلس با شکوه که نام «موعود مقدس» بدان زیبایی خاصی بخشیده اعلام کنم این فصل دیگر، فصل گفت وگو از «اراده معطوف به قدرت» و یا «اراده معطوف به لیبرالیسم» نیست بلکه، فصل گفت وگو از «اراده معطوف به حق» است و این اراده، تأیید آسمانی را با خود دارد و قلب همه مردان و زنان صمیمی جهان نیز فرا رسیدن این فصل را گواهی می دهد. آیا همین نشست صمیمی، آن هم در یکی از بزرگ ترین پایتختهای غربی؛ یعنی لندن تأییدی برای این سخن نیست؟!
نسیمی وزیدن گرفته که برای درک لحظات فرحبخش آن می بایست در معرض آن قرار گرفت و همگان را بدان دعوت کرد، به عبارت زیبای انجیل:
کمرهای خود را بسته، چراغهای خود را افروخته بدارید مستعد باشید؛ زیرا در ساعتی که گمان نمی برید پسر انسان می آید. (لوقاـ12:40-35)
وزش این نسیم جانبخش را همگان احساس می کنند حتی آنان که تداوم آن را قرین با به هم ریختگی بساط شعبده و دروغ و سلطه خویش می شناسند.
درک «پایان تاریخ» ـ البته تاریخ غرب ـ مخصوص نظریه پردازانی چون «تافلر»، «فوکویاما» و «هانتینگتون» و دیگران نیست چه، دوام و بقای فرهنگ و تمدن غربی در گرو دریافتهای نظری و فلسفی ویژه درباره عالم و آدم است که امروزه ضعف، نقصان، یک جانبه نگری آن و از جمله ناتوانی اش در پاسخ گویی به همه آنچه می تواند سعادت بشر را در پی داشته باشد آشکار شده است. بن بست فلسفی، ابتذال فرهنگی و عنان گسیختگی محصول این تمدن؛ یعنی «تکنولوژی» در کنار بحرانهای فراگیر نه تنها پایان این تاریخ را اعلام می دارد بلکه بازگشت نگاه انسان هزاره سوم به آسمان، معنا و معنویت خبر نزدیکی تاریخ جدید را اعلام می کند و این همه را سیاستمداران و سرمایه داران و دیگر طالبان استمرار سلطه و سیطره بر فرزندان انسان در اقصی نقاط جهان به خوبی درک کرده اند. شاید از همین روست که با تمامی قوا سعی در بهره جویی از این وضع و به دست گرفتن ابتکار عمل کرده اند، آن هم با طرح موضوع «نزدیکی ظهور منجی موعود» و ضرورت آمادگی برای استقبال از این منجی آسمانی و مصداق مشخص و پذیرفته شده آن در آئین مسیحیت؛ یعنی عیسی(ع) شاید این بخش از سخن من عجیب به نظر برسد اما، ما با واقعیتی انکارناپذیر روبروئیم. واقعیتی که درک آن بدون آگاهی از «اخبار آخرالزمان» ـ که جملگی شما عزیزان در سطوح مختلف از آن اطلاع دارید ـ
ممکن نیست. در گوشه و کنار جهان، به ویژه طی یک دو دهه گذشته و اوج گیری آن در سالهای اخیر و همزمان با بروز خط مشی کلان سیاست خارجی امریکا که امروزه همه قدرت نظامی و اقتصادی را نیز با خود همراه ساخته است.
آیا ساخت صدها فیلم سینمایی با سرمایه های کلان هالیوود که عموما موضوعاتی چون آخرالزمان، ظهور منجی، آرماگدون و دیگر مضامین مربوط به «فرهنگ موعودی» را دستمایه اصلی کار خود قرار داده اند اتفاقی ساده و یا بهانه ای برای فروش فیلمها و جلب تماشاگر می شناسید؟!
امروزه صدها پایگاه اطلاع رسانی موضوع پیشگوئیهای آخرالزمان را اساس همه تحلیلها و تفسیرهای خود درباره رخدادهای سیاسی، اقتصادی، نظامی و حتی اجتماعی جهان قرار داده اند و با متمرکز ساختن همه این مباحث در حوزه جغرافیای سیاسی و فرهنگی خاورمیانه و به ویژه فلسطین، سعی در القای این معنا دارند که ظهور حضرت عیسی(ع) نزدیک است.
سیاستمداران جویای قدرت نیز همه قوای خود را مصروف به حرکت درآوردن ماشین نظامی و مسلح خود در جاده ای ساخته اند که رسانه های جمعی، سینمای هالیوود و تحلیل گران سیاسی ـ اجتماعی آن را هموار می نمایند. آیا از کنار تصرف بین النهرین (عراق)، حمایت تام و تمام از دولتی که بیت المقدس را محصور ساخته و کین ورزی با مسلمین و محور شرارت دانستن آنان به سادگی می توان گذشت و رویکرد پیروان «مسیحیت صهیونیستی» را به موضوع پیشگوئیها، جنگ آرماگدون، ظهور عیسی(ع)، بنای هیکل سلیمان و... را مزاحی ساده فرض کرد؟!
مگر جز این است که امروزه برگزیده ترین اعضای هیأت حاکمه امریکا و از جمله شخص «رئیس جمهور» در زمره هواداران جدی جریان مسیحیت صهیونیستی هستند و حتی خود را مطابق سنت این جریان در زمره «مسیحیان دوباره تولد یافته» می شناسند.
نگاهی ساده به برنامه های دائمی «کلیساهای اوانجیلی» که با حضور دائمی مردانی چون «پت رابرتسون» و «جری فالویل» و حمایت آنان اداره می شوند بسیاری از قضایا را روشن می سازد.
می خواهم عرض کنم که امروزه یکی از مهم ترین موضوعات و البته مشترک میان همه ما که از «موعود ادیان» سخن به میان می آوریم دستمایه حرکتهای سازمان یافته سیاستمداران، سرمایه داران مدینه لیبرال سرمایه داری امریکا قرار گرفته است، چنانکه بزرگ ترین استراتژیهای فرهنگی، اقتصادی، سیاسی و حتی نظامی به اتکاء آن تنظیم شده و به اجرا درآمده است.
زمینه سازی برای ظهور منجی موعود، چنانکه همه ادیان و اقوام با صمیمیت از آن گفت وگو می کنند و از رحمت، شفقت، لطف، نوازش، انسان دوستی، نورانیت، نجات بخشی و ظلم ستیزی او یاد می کنند در وظیفه کسانی وارد شده که از خشونت، بی مهری، کین ورزی، بحران سازی و بی عدالتی در عرصه فرهنگ و تمدن مردم به دورند. آنانکه مانند همه خستگان و مستضعفان برای فرا رسیدن منجی از آسمان دست بلند کرده و از دل و جان برای آمدنش لحظه شماری می کنند.
برما و همه کسانی که به نوعی مشتاق گفت وگو از «موعود ادیان» و منجی آخرالزمانیم ضروری است که به حقیقت دریابیم در کجای تاریخ و در چه نقطه عطف مهمی از آن به سر می بریم؟
ما ناگزیریم عشق به «منجی موعود» را که تاریخ آینده همه ملتهای صمیمی، مظلوم و دردمند را می سازد در گوش فرزندانمان بخوانیم تا این عشق آنان را برای تاریخی که متعلق به آنهاست مهیا کند و از گرفتار آمدن در دامهای گسترده ابلیس در امان نگه دارد.
ما ناگزیریم بدانیم «دجال»، آنتی کریست و آنکه همه امکانات، فرصتها و ادوات را وسیله نشر تباهی اخلاقی، بی عدالتی، سلطه جویی، در عصرما و در وقت ظهور منجی موعود قرار می دهد چگونه خود را می نمایاند، و چگونه عمل می کند؟ مبادا که مصادیقش را از یاد ببریم. ما ناگزیریم بدانیم که آن منجی موعود با لبخندی بر لب، دستهایی گشاده و سخاوتمند، و با چشمانی مهربان برای همراهی با همه مظلومان و مستضعفان می آید و نیازمند حمایت هیچ شمشیر و سلاحی که خون مظلومان و بندگان خداوند را بر تیغه خود دارد نیست. چه، همگان می دانند که از سیاهی نور و از ظلم عدالت زاده نمی شود. ما ناگزیریم خود را برای آمدنش مهیا کنیم مبادا که بیاید و ما را خفته ببیند. چنانکه راضی و امیدوار به این کلام پیامبر اسلام(ص) هستیم که فرمود:
مردی از اهل بیت من خروج می کند و خدا برکت خود را به سبب او از آسمان نازل می فرماید و برکات زمین را به سبب او ظاهر می نماید و زمین را پر از عدل می نماید بعد از آنکه پر شده باشد از ظلم و جور. والسلام