اکرم اصفهانی
مثل خواب بود، شاید هم یک رویای کش‌دار. وقتی که آرام و آهسته خود را توی خانه دیدم، دانستم که خانة خودمان است، همه چیز آشنا بود.
خانه‌ای یک طبقه با دو اتاق و یک راهرو و حیاط بزرگ، مثل حیاط‌های مدرسه‌های ده. میل پرچم هم وسط حیاط سرافراز ایستاده بودو تور والیبال آن وسط، عاشقانه دست‌هایش را باز کرده بود و یک درخت بیدمجنون، کنار پنجره زیر آفتاب داغ، بال‌هایش را تکان تکان می‌داد و از گرما له له می‌زد و راه فراری هم نداشت.
حیاط خانه پر از روشنی و نور بود، بوی زندگی می‌داد و خانه را تاریکی، سکوت محض و هوای مرده پر کرده بود. بوی خاک و بوی دواهای دواخانة مادر، همه‌جا را پر کرده بود.
وقتی وارد خانه شدم، چشمهایم به تاریکی عادت نداشت، کورمال کورمال از راهرو به سمت چپ رفتم. مادرم به همة‌پنجره‌ها، پرده‌های کلفت آویزان کرده بود و خودش روی تشک گوشة اتاق خوابیده بود. فقط خس‌خس نفس‌هایش سکوت را می‌شکست. گاهی سری بلند می‌کرد و ناله‌ای می‌زد و دیگر هیچ...
گوشه‌ای نشستم و سرم را روی زانوهایم گذاشتم و فکر کردم: حالا چه کنم؟ مادر را چه کنم؟
از این همه شربت جورواجور هم که کاری ساخته نیست، صدای ناز او را شنیدم، دویدم و سرش را روی پایم گذاشتم. گفت باید... و نفسی تازه کرد، آب آب‌انبار را برایم بیاوری.
کدام آب‌انبار مادر؟ من بلد نیستم. صورتش از اشکهایم خیس خیس شده بود.
جشم‌هایش را نیمه بازکرد و با دست اشاره کرد و گفت: گریه نکن، پروانه می‌داند و دوباره سرش را روی بالشت گذاشتم و به پرده نگاه کردم، راستی که از پناه تاریکی‌ها دختری بیرون آمد، اصلاً ندیده بودمش، نه توی ده، نه توی خانه. شاید همسایه بود، ولی من نمی‌شناختم. کوچک و ترکه‌ای بود و روسریش را سفت زیر گلویش بسته بود.
گفتم: تو میدانی آب‌انبار کجاست؟
گفت: آره بیا برویم، همانجا که امامزاده است و جلو افتد. دورش کلّی خانه است، یکی از آنها حتماً آب‌انبار است، دویدیم، هوا خشک و گرم بود. بادگرم توی ریه‌هایمان می‌رفت و حلق را می‌سوزاند، له له می‌زدیم، هر وقت می‌پرسیدم: راهمان درست است، می‌خندید و می‌گفت: آره بیا.
به بیایانی رسیدیم، بی‌سر و ته و آن دورها امامزاده غریب‌وار ایستاده بود، با گنبد سبز فیروزه‌ای و دیواره‌های آجری و دورش کلوخ‌های خشک تفتیده بود. انگار همین دیشب همه‌جا را با خاک یکی کرده بودند. فقط به حرمت
امامزاده او را غریب آن وسط گذاشته بودند.
آخر توی این برهوت آب‌انبار کجاست. اشکهایم روی کلوخ‌های خشکیده بخار می‌شد. اشکهایم روی کلوخ‌های خشکیده بخار می‌شد، مغزم جوش آورده بود. داد زدم و بو به پروانه دیویدم. اینجا سرآبه سرآبه هیچ آب‌انباری نیست...
او با لباس‌های نارنجی هاج و واج به اطراف نگاه می‌کرد، حالا امامزاده داشت از ما دور می‌شد.
دستهایم را بالای چشمهایم حایل کردم و گفتم: امامزاده که هست، اما آب‌انبار کجاست؟
پاهایم می‌لرزید، زبانم خشک شده بود . سقف دهانم می‌چسبید.
می‌خندید و دور خودش می‌چرخید و مثل یک پروانه رنگی، شانه‌هایش را بالا انداخت ایستاد و زبانی روی لب‌های تف‌زده‌اش کشید و گفت: انگار دیشب اینجا رو بلدوزد انداخته‌اند و بعد خندید و چشمهایش برق زد و گفت: چرا ناراحتی؟ بریم امامزاده و دوید.
دنبالش دویدم و گفتم: منو کشیدی اینجا، گفتی می‌دونم، حالا نصف روز گذشته مادرم روی پایش بند نیست، هیچکس نیست بهش کمک کنه و تند و تند اشکهایم را پاک کردم و روی زمین نشستم. یک دختر نباید اشکهایم را می‌دید. دلم شور می‌زنه، حالا هیچی نمی‌دونی؟ زیارت می‌خوام چیکار؟ سایه‌ای را روی سرم احساس کردم، سایة خنک و دل‌پذیری بود، سرم را بالا کردم. مردی خوش‌سیما با شالی سبز، خورشید را سایه کرده بودم و گل لبخند توی صورتش موج می‌زد. زیر بغلم را گرفت و گفت برو زیارت، آب‌انبار همانجاست و من محو تماشای امامزاده شدم. وقتی دوباره نگاه کردم، او رفته بود و هیچ‌کجای بیابان ردّی از او دیده نمی‌شد. گفتم: پروانه آقا را دیدی و دنبالش دویدم. دست‌هایمان را از دو طرف باز کردیم، انگار هلیکوپتر بازی می‌کردیم. باد گرم توی دهانمان می‌رفت و قلقلکمان می‌داد، دیگه عصبانی نبودم.
یک دفعه زمین زیر پایمان شل شد و افتادیم، تاریک بود و صدای شرشر آب که نم آن خیسمان می‌کرد، چشمهایم هیچی نمی‌دید.
پروانه گفت: این همان آب‌انبار است، شایدم قنات باشد.
حالا می‌توانستم توی تاریکی را ببینم، چه آب زلالی. مثل اشک چشم و زیر لب گفتم: آن آقا گفت و شیشه را از جیبم درآوردم و تویش را شستم و پرآب کردم.
حالا چه جوری بریم بالا زیارت هم نکردیم، تازه از اینجا تا بالا، یک ماه رمضان راه است؟
خندید و گفت: لیاقتش رو نداشتی، بیا از همین کناره آب برویم، مثل یک قنات است.
به بالا نگاه کردم،خورشید نورش کمتر شده بود، گویا ابری جلوی نورش را گرفته بود. گفتم: باران می‌آید، پروانه گفت: برویم.
راه آب مثل یک تونل سیاه و بزرگ و سربالا بود، گاهی دیوارهای بی‌حفاظ داشت و گاهی لوله های قطور گرد. کنار دیواره‌های بی‌حفاظ راحت راه می‌رفتیم، امّا لوله‌ها گرد بود و لیز و ما باید از وسطش راه می‌رفتیم.
چه بزرگه، قد منه. مثل اینکه آب داره زیاد میشه.
توی لوله نرو، آب که شدّنش زیاد بشه ما رو می‌بره، بدو بریم پشت لوله قایم بشیم تا آب شدّتش کم بشه ...و آب مثل یک ترن تند تند گذشت.
گفتم: گذشت؛ هستی؟
صورتش را از پشت شکاف درآورد: آره.
تند تند توی لوله دویدیم، تا خود ما را به شکاف بعدی برسانیم. هر ده دقیقه یک بار آب شتابان و غرّش‌کنان می‌گذشت، حالا سر تا پا خیس بودیم. فقط به روبه‌رو نگاه می‌کردیم و گوش‌هایمان را تیز می کردیم تا غرّش ترن‌وار آب را بشنویم. تونل سربالا می‌رفت و ما نفس زنان خودمان را بالا می‌کشیدیم.
گفتم چقدر سربالایی جرأت ندارم پشت سرم را نگاه کنم، انگار داریم بالای قلّه کوه می‌رویم، نکنه لیز بخوریم پرت شیم پایین، باورم نمی‌شه راهو بالا اومدم.
چقدر ترسویی! ولی منم باورم نمی‌شه.
اونجارو! نور سبزی مثل یک شیار از بالا به پایین افتاده بود، یک سوراخ، شاید یک راه آب دوباره چشمهایم کوریم می‌داد.
بیا اینجا جای پا هم هست، انگار برای ما درست کرده‌اند. چقدر دیوارهاش گلیه، بیا خودتو بکش بالا، بیرون هم بارون میاد؟ پروانه اینجا که خونة خودمونه، اینم درخت بید خودمونه.
آب رو همراهت داری؟
دست کردم توی جیبم و شیشه را درآوردم و هردو خندیدیم، اصلاً خسته نبودم. به طرف خانه دویدم. مادرم همچنان در رختخواب، خوابیده بود و خرناس می‌کشید. بوی بخور توی اتاق پیچیده بود، نزدیکش رفتم و دستم را زیر سرش بردم، آرام آرام آب را توی دهانش ریختم، چشمهایش را باز کرد، برق زندگی توی نگاهش بود. گفت: دستت درد نکند، تشنه بودم؟ از کجا آب آوردی؟
با پروانه رفتم. آنجا کنار در ایستاده توی بارون کنار چاه ایستاده و یک سیّد آقا هم کمکمان کرد.
مگه بارون میاد؟ ما که چاه نداریم؟ پروانه کیه؟ و نشست: از این آب خودت هم خوردی؟
نه، اصلاً یادش نبودم، وقت نبود، عوضش راهش را یاد گرفتم، زیر درخت خودمان است. یک دلو می‌اندازم تویش و هر روز برایت آب شفا می‌آورم و دنبال پروانه دویدم.
شاخه‌هایش را مثل دامن عروس روی زمین انداخته بود، زیرش هیچ چاهی نبود، فقط پروانه‌ای زیبا و نارنجی زیر درخت پر می‌زد.
مادر در آستانة در دستش را حایل چشمهایش کرده بود و سرخوش و سرحال ایستاده بود، گفت: پیدایش کردی؟