سید جمال الدین حجازی
این حکایت، سرگذشت تشرّف یکی از اهالی نجف اشرف است که فردی معمولی و بقالی عادی، امّا وارسته و پرهیزکار است. یکی از بزرگان حوزة علمیّة نجف که خود گزارشگر این داستان است می‌گوید: در حدودسال هزار و دویست وهفتادو پنج هجری، برای تحصیل علوم دینی رهسپار نجف شدم. وقتی در آنجا اقامت گزیدم از مردمان عالم و صاحب‌نظر و برخی پارسایان اهل دیانت، پیوسته ماجرای شخصی را می‌شنیدم که به دیدار مولایمان امام منتظر، علیه السلام، توفیق یافته و به محضر آ» بزرگوار شرفیاب گردیده است. من در جستجوی آن شخص برآمدم تا آنکه او را شناختم. وقتی با وی آشنا شدم، او را مردی شایسته و درستکار یافتم. اهل تقوا و دیانت بود. به همین خاطر،اشتیاق فراوانی داشتم که ساعتی در گوشة خلوتی، با او بنشینم تا داستان تشرّفش به حضور صاحب‌الزمان، علیه السلام، را سوال کنم، و از زبان خودش بشنوم که چگونه به دیدار مولایمان حضرت حجّت روحی فداه نائل شده است. از این رو مکرر به نزدش می‌رفتم. با او سلام و احوال‌پرسی می‌کردم. گاهی چیزی می‌خریدم تا به بهانة خرید، بیشتر با وی مأنوس گردم. کم کم آشنایی ما بیشتر شد تا آنکه دوستی و مودّتی بین ما پدید آمد؛ و تمام این‌ها را مقدّمه قرار دادم تا بتوانم گزارش شرفیابیش را به خدمت مولا بشنوم. خبری که بسیار مایل بودم از خود او دریافت نمایم ومی‌خواستم جریان تشرّفش را مستقیماً از دو لب خودش بشنوم. مدّتی بدین منوال گذشت، تا آنکه در یک شب چهارشنبه تصمیم گرفتم برای انجام اعمال مسجد سهله، بدان مکان مقدّس مشرّف شوم و نماز و دعاهای مربوط به مقامات شریفة آنجا را به‌جا آورم. هنگامی که جلوی مسجد رسیدم؛ همان شخص مورد نظر را دیدم. فرصت را غنیمت شمردم و از او خواستم آن شب را با من بماند. وی نیز خواهشم را پذیرفت. از همان جا همراه هم بودیم تا آنکه اعمال مربوط به مسجد سهله را انجام دادیم. وقتی از نماز و دعاهای آنجا فراغت یافتیم، طبق روش مرسوم در آن زمان، به طرف مسجدکوفه راه افتادیم؛ زیرا قسمت عمدة ساختمان‌های جدید مسجد سهله هنوز تأسیس نشده بود و خادمان وامکانات لازم را نداشت. چون به مسجد اعظم کوفه رسیدیم، نخست، جایی برای ماندن تدارک دیدیم؛ سپس بعضی از اعمال را که مخصوص آن مکان شریف بود به جا آوردیم. آنگاه من دربارة تشرّف او به محضر امام عصر، علیه السلام، پرسیدم، و از وی ملتمسانه خواستم که قصة شرفیابیش را به حضور ولی الله الاعظم، حضرت بقیة الله ارواحنافداه به‌طور مفصل برایم شرح دهد.
عصر سه شنبه بود. نزدیک غروب، طبق عادت هرهفته، پیاده به راه افتادم. زمستان بود، ابرهای زیادی
آسمان را پوشانده بود و باران ملایمی می‌بارید؛ با آنکه هنوز خورشید غروب نکرده بود، هوا تاریک شده بود و ابرهای تیره نمی‌گذاشتند نور آفتاب بر زمینیان بتابد. من با اطمینان به اینکه امشب بهم مثل هر هفته، مردم به مسجد سهله خواهند آمد، حرکت کردم. داستان تشرّف من به مسجد سهله از آنجا شروع شد که مکرّر از مردم بیداردل و اهل معرفت شنیده بودم که هرشب چهل شب چهارشنبه، پی درپی، به نیّت دیدار امام منتظر، علیه السلام، به آن مکان مقدّس مشرّف شود و اعمال آن را انجام دهد به زیارت حضرت صاحب‌الزمان، ارواحنافداه، موفق می‌گردد، و شنیده بودم که این مطلب بارها تجربه شده است. و اینچنین من نیز مشتاق دیدار و دلباختة زیارت او شدم؛ از این رو تصمیم گرفتم در هر شب چهارشنبه، به مسجد سهله مشرّف شوم و اعمال مخصوص را بجا آوردم تا بالاخره سعادت ملاقات حضرت بقیة‌الله، علیه السلام، نصیبم گردد. در پی این تصمیم، کار را شروع کردم و تا امشب، نزدیک یک سال است که به عشق زیارت مولایم حضرت مهدی، علیه‌السلام، هرهفته به مسجد سهله مشرّف شده، سپس چنانکه مرسوم است به مسجد کوفه رفته‌ام و شب را تا صبح، به انجام اعمال و خواندن دعاهای آنجا گذرانده‌ام. درطول این یک سال، هیچ مانعی نتوانسته مرا از مقصودم بازدارد، نه شدّت گرمای تابستان، نه سختی سرمای زمستان، نه بارش باران و نه غیرآن، هیچ کدام مانع از کارم نشده‌اند؛ و من پیوسته به شوق دیدار محبوبم و به عشق وصال مولایم غروب روز سه شنبه، پیاده از نجف به‌سوی این دو جایگاه مقدّس حرکت نموده با دلی سوخته و قلبی شکسته، به درگاه خدا روی آورده و به رحمت بی‌پیانش پناهنده شده‌ام تا به زیارت امام زمانم نایل گردم. آن روز هم به عادت همیشه، از نجف بیرون آمدم و بدون توجّه به سردی هوا و بارش باران، راه افتادم. وقتی رسیدیم، خورشید غروب کرده بود. تاریکی شدیدی همه‌جا را گرفته بود؛ باران تندی می‌بارید و چنان پی‌در‌پی رعد و برق می‌زد که گویی می‌خواست آسمان رااز جا برکند. وارد مسجد شدم امّا هیچ کس را ندیدم، حتّی خادمی که معمولاً شب‌های چهارشنبه می‌آمد، آن شب نیامده بود؛ گویی خادم هم می‌دانست که در آن هوای سرد و بارانی، کسی نخواهد آمد، وقتی میان آن مسجد تاریک، خود را تنها یافتم، بی‌اختیار دچار وحشت شدم؛ ترس عجیبی وجودم را پرکرد؛ از یک طرف تاریکی شدید هوا و غرّش آسمان و از طرف دیگر، تنهایی و غربت در وسط بیابان، دلهره و اضطراب زیادی در من پدید آورد. باخود گفتم خوب است نماز مغرب را بخوانم، اعمال اینجا را هم به سرعت انجام دهم و هرچه زودتر خود را به مسجد کوفه برسانم. پس از آن تلاش کردم تا ترس و وحشت را ازخود دور کنمو برای این که به قصد ادای فریضة مغرب برخاستم. نماز مغرب را خواندم، آنگاه اعمال مسجد کوفه را به جا آوردم؛ امّا وقتی مشغول نماز شدم، توجّهم به سمت مقام شریف که معروف به «مقام صاحب الزمان، علیه السلام» بود و روبروی من قرار داشت، جلب شد؛ دیدم آم مکان مقدّس کاملاً روشن است و صدای قرائت شخصی را که در آنجا نماز می‌خواند شنیدم. از این‌رو، آرامش یافتم و اطمینان خاطر پیداکردم؛ چون با خود پنداشتم حتماً قبل از من هم بعضی از زائران آمده و در مقام شریف مشغول نماز بوده‌اند؛ امّا من به هنگام ورود غفلت داشته و آنها را ندیده‌ام، پس مطمئن شدم که تنها نیستم، به همین خاطر وحشت و ترسم ریخت، قلبم آرام گرفت، بی‌دغدغه دعاهای بعداز نماز را که دراثر مداومت و تکرار زیاد حفظ شده بودم، خواندم و عباداتم را مثل همیشه به‌طور کامل به پایان رساندم. سپس متوجّه مقام شریف شدم. از جای برخاستم، به طرف مقام صاحب‌الزمان، علیه السلام، رفتم. وقتی وارد مقام شدم، نور زیاد و روشنایی خیره کننده‌ای دیدم؛ امّا هیچ چراغی وجود نداشت و من از اندیشه در این‌باره بکلّی غافل بودم که چطور، بدون آنکه چراغی روشن باشد، این فروغ و نور عجیب همه جای مقام شریف را روشن ساخته‌است. آنگاه سیّد بزرگوار و با مهابتی را در سیما و لباس اهل علم دیدم که ایستاده و مشغول نماز است. بی اختیار بسوی او کشیده شدم؛ جذبة خاصی داشت؛ کشش معنوی و فروغ چهرة تابناکش، دلم را ربود؛ عظمت و ابهتش قلبم را تسخیر نمود. از دیدن او بسیار شادمان گشتم. نخست گمان کردم از زائران غریبی
است که از نجف آمده؛ زیرا در نگاه اوّل دانستم وی از ساکنان نجف اشرف است. سپس طبق دستور که در آن مقام شریف، حضرت صاحب‌الزمان، ارواحنافداه باید زیارت شود، شروع کردم به زیارت مولایمان حضرت حجّت، علیه السلام، بعد هم نماز زیارت را خواندم. وقتی فراغت یافتم، تصمیم گرفتم با آن آقا، دربارة رفتن به مسجد کوفه صحبت کنم و از او بخواهم که با هم به آنجا برویم امّا بزرگی و عظمت ایشان مرا تحت تأثیر قرارداد و ابهتش چنان بود که نتوانستم به راحتی با وی گفتگو کنم. در همین حال نگاهم به بیرون از مقام شریف افتاد خوب به یاد دارم که هوا به شدّت تاریک بود؛ صدای غرّش آسمان را می‌شنیدم؛ پی درپی آهنگ کوبندة رعد همه جا را پرمی‌کرد؛ صدای ریزش باران به گوش می‌رسید، بارات تندی می‌بارید. در این هنگام آن بزرگوار، با چهره‌ای کریمانه، نگاهی مهربانانه، لب‌هایی پرجاذبه که تبسّمی دلنشین برآن نقش بسته بود، درکمال رأفت و عطوفت رو به من کرد –به من فرمود: دوست داری به مسجد کوفه بروی؟ عرض کردم: بله آقای من، روش ما اهل نجف همین است که وقتی اعمال اینجا را انجام دادیم، به مسجد کوفه می‌رویم و بقیة شب را تا صبح در آنجا می‌مانیم؛ زیرا در مسجد کوفه عدّه‌ای ساکن‌اند، خدمتگزاران هم از زائران پذیرایی می‌کنند، آب هم هست. وقتی این جمله را گفتم آقا برخاستند و به من فرمودند: برخیز تا با هم برویم. من بسیار خوشحال شدم، فوراً برخاستم و همراه ایشان از مسجد سهله خارج شدم. شادمانی و نشاط عجیبی داشتم. همراهی و هم‌صحبتی با آن بزرگوار، سرور و خوشی بی‌سابقه‌ای در من پدید آورده بود. وقتی همگام با آقا روانه شدم، دیدم فضا به خوبی روشن است. هوا بسیار مطبوع و دلپذیر و زمین کاملاً خشک است. من درخدمت ایشان، روشنی فضا و خش بودن زمین را می‌دیدم و ملایمت و لطافت هوا را بخوبی احساس می‌کردم؛ امّا بکلّی غفلت داشتم از اینکه چند دقیقه پیش، دیده بودم هوا کاملاً تاریک است و باران بشدّت می‌بارد. خلاصه در چنین حالی، قدم زدیم تا به در مسجد کوفه رسیدیم، در تمام طول مسیر، آن بزرگوار، که جانم فدایش باد، همراهم بود و من در نهایت نشاط و شادمانی، از گفتگو با ایشان لذّت می‌بردم؛ ایمنی و اطمینان خاصی پیداکرده‌بودم و همراه بودن و مصاحبت با حضرتش، امنیّت و آرامش و سروری وصف ناپذیر در من پدید آورده بود؛ از همه عجیب‌تر اینکه، در تمام راه، نه تاریکی و ظلمت دیدم، نه ریزش باران. وقتی جلوی مسجد کوفه رسیدیم، دیدم در مسجد بسته است، من چند ضربه‌ای به در کوبیدم تا کسانی که داخل مسجدند، در را باز کنند. پس از چند دقیقه، صدای خادم را شنیدم که پرسید: کیست در می‌زند؟ گفتم: درراباز کن. با لحنی اعتراض آمیز و با تعجّب، فریاد زد: در این هوای تاریک و باران شدید، از کجا آمده‌ای؟ گفتم: از مسجد سهله آمده‌ام. وقتی خادم در را گشود، برگشتم و به‌سوی آن سیّد عالی‌مقام و آقای بزرگوار متوجّه شدم تا به ایشان تعارف کنم که بفرمایند ووارد شوند امّا او را ندیدم. در همین لحظه بود که یکباره همه جا را تاریک یافتم. گویی ظلمتی شدید تمام دنیا را گرفته است؛ باران هم برسر و صورتم فرومی‌ریخت، حال عجیبی پیداکردم، از خود بی‌خود شده، سر از پای نشناخته، سراسیمه، به این طرف و آن طرف دویدم، جای جای زمین را در آن اطراف برای یافتن او جستجو کردم، بی اختیار اشک می‌ریختم، با گلوی بغض گرفته صدایش می‌زدم و مرتب با آهنگی ملتمسانه داد می‌کشیدم و می‌گفتم: ای آقای ما! ای مولایمان، بفرمایید، کجا رفتید؛ بیاییدآقا، درِ مسجد باز شده؛ تشریف بیاورید، چند دقیقه بیشتر طول نکشید؛ امّا طی همین مدّت کم، در زیر باران خیس شدم، هوا آزارم داد، سردم شد، لرزم گرفت و بخوبی وضع نامطلوب هوا را احساس کردم. آنگاه با دلی شکسته و دیده‌ای اشکبار وارد مسجد شدم و تازه به خود آمده، از غفلت بیدار گشتم. گویی خواب بودم و بیدار شدم. شروع کردم برخود نهیب زدن و خویشتن را ملامت نمودن که چطور با دیدن آن همه نشانه‌های روشن و مشاهدة آن امور اعجازگونه و حیرت‌انگیز، حقیقت را ندانستم و آن بزرگوار را نشناختم.