ادامه از صفحة 35 (نمایشنامه)
مرد: نه.
شیخ حسین: یعنی نیستی؟
مرد: نه.
شیخ حسین: (از سر بی حوصلگی) پس از کدام قوم و قبیله پرت و پلایی هستی؟
مرد: تو را به قوم و قبیله من چه کار؟ از خودت بگو که اینجا چه می کنی؟
شیخ حسین: بلند شو جوان به کارت برس. مرا به حال خودم بگذار. (سرفه می کند)
مرد: دو کلام سخن گفتن در این شب و تنهایی و طوفان، جز این است که صبح را نزدیکتر می کند؟
شیخ حسین: برای من که به مدد مصیبت، صبح و شامم یکی شده است. چه فرق می کند؟
مرد: فرق نمی کند، یعنی زیان هم ندارد. پس سخن بگو.
شیخ حسین: حضورت به دلم نشست. جوان مودبی هستی ولی به گرفتاری من کار نداشته باش(سرفه می کند) بگذار به حال خودم باشم. آنکه باید از حالم خبر بگیرد، خود بی خبرم گذاشته است.
مرد: چه کسی قرار بوده خبر بگیرد؟
شیخ حسین : (سرفه می کند) دست روی دلم نگذار مرد؟ چهل شب چهارشنبه است که اینجا به انتظارش نشسته ام امام کمترین اعتنایی نکرده است.
مرد: می خواستی به او چه بگویی؟
شیخ حسین : باز که گریز به مصیبت می زنی؟ رها کن مرد.
مرد: چه زیان اگر غم و دردت را به من بگویی؟
شیخ حسین :چه فایده اگر به رهگذری چون تو بگویم که عاشقم، که بیمارم، که فقیر و درمانده و مضطر و مستاصلم. (سرفه می کند و برای خودش قهوه می ریزد) هان؟ چه فایده؟
مرد: (استکان قهوه را بر می دارد و لب می زند و پیش روی شیخ می گذارد) زیاد سخت نگیر. به عشقت می رسی. بیماریت هم لاعلاج نیست. خوب می شوی ( استکان قهوه را به دستش می دهد). قهوه ات را بخور.
شیخ حسین: (قهوه را می خورد و سرفه اش آرام می یگرد. به وضوح آرامش و سرخوشی به چهره اش می دود. چپقش را در می آورد. چاق می کند و به مرد تعارف می کند) می کشی؟
مرد: نه، نمی کشم... اما فقر... فقر نعمت خوبی است. از دستش نده. داشته باش. تا آخر عمر داشته باش.
شیخ حسین: (سرخوش) سینه ام آرام شده است. هیچ دردی احساس نمی کنم. انگار دیگر سرفه هم نمی کنم. تو چقدر دوست داشتنی هستی مرد! چه خوش به دلم نشستی.
مرد: (بر می خیزد) با زیارت قبر مسلم چگونه ای؟
شیخ حسین: (سرحال بلند می شود) موافقم. حسابی سرحال و شاداب شده ام. شما جلو بیفت. نور صحنه گرفته می شود و شیخ حسین می ماند. آمیزه ای نور سبز و آبی و سفید، پیش روی شیخ حسین حرکت می کند.
شیخ حسین: راستی! نکند که تو خود امام زمان باشی؟ نور به شدیدترین شکل ممکن، طالع می شود و آرام به سمت آسمان ، اوج می گیرد. بوی عطری دل انگیز و فرح بخش در سالن می پییچد.
شیخ حسین: (باخود مزه مزه و تکرار می کند) تو خود امام زمان باشی؟! این شفای آنی من! این شادابی و طراوت و سرخوشی! این عطر دل انگیز حضور! (حسرتبار و منکسر) وای! وای! وای! چرا نفهمیدی مرد؟ چرا جان ندادی؟ چرا روح نسپردی؟ چرا قالب تهی نکردی؟ چرا این همه جسارت کردی؟ چرا حرف از غیر او زدی؟ چرا از او تمنای غیر او کردی؟ بی حمیت! بی معرفت! بی لیاقت! بی هرآنچه مردان دارند!
تو مقابل خورشید نشستی و شمع طلب کردی؟! تو به زلال کوثر رسیدی و عطشناک باز آمدی؟! به مزرعه بیکران معنویت رسیدی و به یونجه بار خودت کردی؟ ای وای از حسرت! ای وای از ندامت! ای وای از جهالت! این عشق چه بود در مقابل آنچه پیش روی تو بود؟! بیماری چه جا گفتن داشت؟! شکایت از فقر پیش کسی که دیدنش نهایت اسغناست؟ (می گرید) من خطا کردم
آقا! پرت گفتم، تو را ندیدم آقا! نور تو چشم‌های مرا گرفت. من سایة تو را دیدم. شمای مبهمی از تو را. همان مرا آتش زده است.... ای وای که اگر روی تو را می‌دیدم. ای وای اگر که نور تو را می‌چشیدم... آقا! چهل هفته، چهل شب، برای یک لحظه ناشناس؟... چه شد که من کور شدم؟ چگونه چشم دلم جمال تو را ندید؟ چگونه گوش جانم صدای تو را نشناخت؟ این تو بودی که آمدی! این تو بودی که ظهور کردی! این تو بودی که درخشیدی! و.... و.... این من بودم که پرت و پلا گفتم... که یاوه بافتم... که حضورت را درنیافتم... پس تو دیدنی هستی... پس تو آمدنی هستی.... پس صدای تو شنیدنی است... (همچنان گریه می‌کند) امّا... امّا بعد از تو هیچ رویی ارزش دیدن ندارد... هیچ صدایی ارزش شنیدن ندارد...
شیخ زار می‌زند و به زانو بر زمین می‌افتد.
حال
میرزا مقابل او نشسته است. موقعیت ابتدای نمایش.
میرزا: به همین جهت چشم از معشوق پیشین خود فرو بستی.
شیخ حسین: آری.
میرزا: (درمانده) انگار دیگر عاطفة ما هم پیش چشم تو رنگی ندارد.
شیخ حسین: عاطفه هنوز هم در برترین نطقه تجلّی نشسته است. این چشم من است که متفاوت شده است. این نگاه من است که فرق کرده است.
میرزا (التماس آمیز) من اکنون چه باید بکنم که تو راضی شوی؟
شیخ حسین: من راضی‌ام.
میرزا: راضی به این وصلت شوی؟
شیخ حسین: جگرم را خراش نده. من عزمم را جزم کرده‌ام. پای رفتنم را سست نکن. راستی! تو چگونه از مواضع پیشین خود عدول کردی؟
میرزا: همان که در بیداری به تو وعده داد، در خواب دوشین به من فرمان داد.
شیخ حسین: (بغض‌آلود با خود زمزمه می‌کند) دیوانه کنی هر دو جهانش بخشی. دیوانة تو هر دو جهان را چه کند؟ (به میرزا) عاطفه، هر دو جهان من بود. امّا این هر دو جهان به چه کار دیوانة او می‌آید؟!...
میرزا در می‌ماند. شیخ حسین عزم رفتن می‌کند. هنوز از در بیورن نرفته که ناگهان در مقال صحنه به هم کوفته می‌شود و عاطفه با شکوه و وقار وارد صحنه می‌شود. راه نمی‌رود. می‌خرامد. خوش‌اندام و بلند بالاست. با لباسی از حریر بلند و آبی به رنگ آسمان. جز دو چشمانش همة صورت او و اندامش پوشیده است. در تمام مدّتی که سخن می‌گوید، با وقار و سنگینی راه می‌رود. امّا بیشتر از او خودش، چشم‌ها و مژگان اوست که حرکت می‌کند و سخن می‌گوید. ناگهان مقابل پدر و شیخ حسین می‌ایستد.
عاطفه: پس من کجای واقعه هستم؟ جای من در این مرافعه کجاست؟ (رو می‌کند به پدر) نه در آن ایام کشدار و کشندة انکار و نه در این لحظات تبدار اصرار، هیچکس از من نپرسید که رأی تو چیست؟ تو چه می‌گویی؟ هیچکس نگفت که تو شیئ نیستی، جنس نیستی، حیوان نیستی، کالایی برای فروختن یا نفروختن نیستی. هیچکس نپرسید که تو شعور داری؟ احساس داری؟ عاطفه داری؟ دل داری؟ وگرنه این‌همه را زبان داری؟ پدر! اکنون که کار به اینجا رسیده است بگذار به صراحت بگویم که در تمام آن ایام که این مردِ مرد به تو اصرار و التماس می‌کرد و تو انکار و ابا و امتناع می‌کردی، دل من درون این سنبة سوخته‌ام که در پشت این در، گوش ایستاده بود، ضربان خود را با تنفس کلام این اتاق هماهنگ می‌کرد. پدر! حقش نبود که یک کلام از من هم در این مجادله یا مرافعه... یا معامله سؤال می‌کردی؟ژ
میرزا: (علی‌رغم بهت و حیرت می‌خواهد سخن بگوید) تو...
عاطفه: به من جفا کردی! به این مرد! چرا؟ این مرد اگر سرمایه‌دار نبود، پولدار نبود،
حجره دار نبود، به هر حال خواستگار بود. اگر خواستگار هم نمی بود، یک مسلمان بود. و اگر هم زبانم لال مسلمان نبود، لااقل میهمان بود. تو پیش روی میهمان، حتی اگر کافر بود، همیشه آب و چای و شربت می گذاشتی. همین را هم از همین مرد دریغ کردی، چرا؟ من در تمام این دفعات چایی را مهیا می کردم و در پشت در این اتاق ، با اشک چشمانم گرم نگه می داشتم و در انتظار صدای طلبی ، لحظه می شمردم... اما ... اما تو زبان خشکیده از عطش خودت را هم از یاد برده بودی، چه رسد به لب تشنه میهمانت(رو می کند به شیخ حسین) واقعا تو شیخ حسین! چه گمان می کردی؟ مگر در پی طعام آمده بودی که هروقت خواستی طلب کنی و هر وقت میل نداشتی پس بزنی؟ تویی که این مسیر را از ابتدا یک طرفه می پنداشتی چطور تصمیم به مراجعه گرفته ای؟ یک بار هم پیش خودت حدس نزدی ممکن است که دلی هم از این سو در کار تپیدن باشد؟ و چشمی در حال اشک ریختن؟ یک بار هم پیش خودت گمان نکردی که ممکن است دستی هم از این سو به استغاثه بلند شده است! خوب خودت می بری و می دوزی مرد! مرا ببخش که اینقدر جسورانه وارد این عرصه شده ام و این چنین بی پروا سخن می گویم. من در تمام این مدت بر روی بند اضطراب راه رفته ام و درست در لحظه رسیدن، تو خنجر کشیده ای و عزمت را به بریدن این طناب، جزم کرده ای. تو هم اگر جای من بودی، آرام نمی گرفتی، همچنان پیش از این آرام نداشتی. چه گمان کرده ای؟ چهل شب چهارشنبه بیتوته در مسجد کوفه و بعد دیدار معشوق آسمانی و سپس زیر پا گذاشتن معشوق زمینی؟ همین؟ تمام؟ از کجا که معشوق را که از اشک های من به دیدار تو روانه نکرده باشد؟ از کجا که دل محبوب، برای من بیشتر از تو نسوخته باشد؟ از کجا که معشوق، به یک کرشمه دو کار نکرده باشد؟ به یک سرانگشت دو گره را نگشاده باشد؟ از کجا که در تمام این شب ها، دل من کوفه نبوده است؟ سجاده من سهله نبوده است؟ اگراشک های من خشک شدنی است، ولی اشک های شمع کناره محرابم، گواه شب بیداری های من است. برو بپرس! امام با این گونه های تر و چشم های اشکبار من آشناتر است تا بیتوته های خشک و خالی تو. من تمهیدالقواعد نخوانده ام اما قاعده های عشق را بهتر از تو می فهمم. ماجرا به این سادگی نیست که تو دلی را زیر پا گذاری برای رسیدن به معشوق. دل که پله نیست، دل شکستنی است. برو! اگر امام یک بار دیگر در پی این گناه، تو را به بارگاه خود راه داد، من قبله ام را عوض می کنم. آن امام که من می ناشم، عاطفه محض است. یک پارچه لطافت است. عشق، شاگرد مبتدی مدرسه او است. محبت را نگاه او معنا می کند. دل به امامت او نماز می خواند. اشک به اشارت او جاری می شود. قلب به قیام مژگان او می تپد. تنفس او است که جهان را زنده نگه می دارد. امامی که به این پدر کاسبکار من، در خواب رو می زند به خاطر عشق. این امام، جفاکاران را تحمل می کند؟ بی وفایان را به بارگاه خود راه می دهد؟ این امام به بی دلان و عاطفه شناسان، دل می سپارد؟ (در مقابل شیخ حسین دو زانو بر زمین می افتد و عاجزانه) با چه زبانی بگویم دوستت دارم مرد؟! بغضش می ترکد و پشت به شیخ حسین و تماشاچی به سمت در می رود و در حال رفتن، در حالیکه پشت به تماشاچی دارد، روبنده آبی اش به زمین می افتد. شیخ حسین به دنبال او می دود. پیش روبنده اش زانو می زند و آن را از زمین بر می دارد و به چشم می کشد. تمام این صحنه تاریک می شود. از اتاقی که عاطفه بیرون رفته و در را نیمه باز گذاشته، نور، شیخ حسین را در بر می گیرد.