کوفه را نديده‌ام امّا ...

صفحات چاپی ۱۵ تا ۱۶

مطالعه در کتاب‌خوان

لطفعلي محمديان

زمان عجيبي است! غربت ازدر و ديوار مي‌بارد. نمي‌دانم چرا وقتي به اين زمان فکر مي‌کنم کوفه در ذهنم تداعي مي‌شود. کوفه را نديده‌ام و شايد تا آخر عمرم هم نبينم، امّا، با مذلّت خاک و خاکيان آشنايم. بر حال خودم و هم‌نوعانم افسوس مي‌خورم؛ چراکه داريم بسرعت از همديگر دور مي‌شويم و روز به روز فاصلة ما بيشتر مي‌شود. در عين اينکه از همديگرجدا مي‌شويم، نسبت به خودمان نيز داريم غريبه مي‌شويم. داريم خودمان را نيز فراموش مي‌کنيم. هروقت که ندايي از درون به ما نهيب مي‌زند که برگرد! راه گم کرده‌اي! داري به بيراهه مي‌روي! ما نيز بر او نهيب مي‌زنيم که خاموش!

نمي‌دانم خوابيدن را چرا بيشتر از پرواز کردن دوست داريم؟ نمي‌دانم چرا زمين را به آسمان ترجيح مي‌دهيم؟ شايد همة اينها نشانه‌هاي همان غربتي باشد که نسبت به خويشتن پيداکرده‌ايم. هرچه باشد دلم گرفته است. از زمين سير شده‌ام، از دنيا نه، بلکه از زمين. شايد هم در اين عالم، همه مثل اين خاک و اين زمين باشند، ولي من نه تنها اين زمين را تجربه کرده‌ام. زمين يا زمان وياهرچيز ديگر، يکي دارد مارا از ما دور مي‌کند. آن روز وقتي با اتوبوس از جلوي قبرستان مي‌گذشتيم ديدم که همه رويشان را برگرداندند؛ حتي چشم ديدن مرده‌ها را هم نداريم، يعني چشم ديدن خود و آينده و عاقبت خود را هم نداريم. چنان درحال، غرق شده‌ايم که هيچ به فکر آينده نيستيم. کاش از همه دل‌ها پنجره‌اي به سوي انتظار باز مي‌شد! چقدر دردآور است که انسان بخواهد خودش را بفريبد. کاش همه دروغ نمي‌گفتيم و اميد را، راستي راستي باور داشتيم! کاش خودمان را در کوچه‌ها حبس نمي‌کرديم وکاش يک سر اين کوچه ها را به جادة ابديت پيوند مي‌داديم! نمي‌دانم چگونه و به چه زباني فرياد زنم که ما گم گشته‌ايم. چيزي را که کوچکتر از مابود، بزرگش کرديم و در مقابل خودمان را کوچکتر، چنانکه بعداز مدّتي در ميان چيزي کوچکتر تز خود، گم شديم. کم کم داريم با تاريخ هم بيگانه مي‌شويم و آن را برخاسته از ضمير ناخودآگاه اشخاص مي‌پنداريم، کم کم داريم به همديگر مي‌قبولانيم که ابراهيم نمي‌توانست بت‌شکن باشد و واقعة کربلا نمي‌تواند واقعي باشد. شايد اين‌ها ساختة ذهن‌هاي پريشان باشد. آري هرروز غريب‌تر مي‌شويم و خودمان را پايين‌تر و پايين‌تر مي‌بريم. بعد از مدتي به انسان بودنمان هم شک خواهيم کرد. دريغ که اين پردة سازگاري، ما را از گوهر وجودمان جدا ساخته است! دريغ و افسوس که غبار غفلت، آيينة جانمان را در برگرفته و ما را از تماشاي خود و شاهد محروم ساخته است! آري از اين خاک احساس غربت مي کنم، از اين خاکي که براي ماندن حاضر است خودش را به زير پاي من بيندازد.

آري! کوفه را نديده‌ام، امّا، چيزي از درونم مي‌جوشد، چيزي مثل غربت. احساس مي کنم که در کوفه نيز همين خاک خيلي‌ها را جذب کردو از پرواز محروم ساخت و چنين شدکه روح روشنايي را رها ساخته و خود را در ظلمت انداختند. چنين شد که زلال بودن گم کردند و براي هميشه در صحراي عدم گير کردند و ما نيز پرده‌ها راکنار نمي‌زنيم تا از دل‌هايمان پنجره‌اي بسوي انتظار باز شود تا روح روشنايي را سراغ بگيريم و خود را با آن از ظلمت برهانيم. ما نيز به سوي گم شدن پيش مي‌رويم و همين گم شدن، به صحراي عدم ختم مي‌شود. کاش هرچه زودتر پنجره‌ها باز شود! کاش هرچه زودتر باورمان را به اميد دوباره به دست بياوريم! کاش اميدمانبه انتظار ختم شود و انتظارمان به منجي موعود!

صفحهٔ ۱۶