مرتضی مهدوی
اوقاتش خيلي تلخ بود.
همان طور راه ميرفت، سرش را پايين انداخته بود و ميل ملاقات و سخن گفتن با هيچ كس را نداشت.
ناگهان صداي بسيار گرم و محبتآميزي از پشت سر خود شنيد: سلام عليكم، سيد محمد چه مشكلي داري؟
اما او به قدري افسرده خاطر و تلخكام بود كه حتي سر خود را نيز بلند نكرد تا ببيند آن صداي گرم و صميمانه از چه كسي است، فقط به حداقل لازم پاسخ سلامش را داد و همچنان كه سرش پايين و غرق در افكار و ناراحتي خود بود، به راهش ادامه داد.
غم و غصه و ناراحتي سيدمحمد تازه نبود. از وقتي يادش ميآمد، باران اندوه و سختي هميشه بر او باريده بود. فقر و تنگدستي اصليترين مشكل او بود كه او را در نهايت پريشاني و ناراحتي قرار ميداد و چه بسياري از مواقع كه براي رفع گرسنگي خود نيز چيزي نداشت.
بعلاوه، شرايط اجتماعي نيز بر او بسيار فشار ميآورد.
اهل جبل عامل لبنان بود. ماموران دولتي به بهانههاي مختلف او را مورد اذيت و آزار قرار ميدادند.
قريهاي كه در آن ميزيست جشيث نام داشت.
فشار شرايط اجتماعي و ماموران دولتي آنقدر بر او زياد شد كه تصميم گرفت حتي دست از خانه و ديار خود بردارد و فرار كند!
اين كار، گرچه براي او بسيار سخت بود، اما سرانجام تصميم خود را عملي كرد و نگران و هراسان شهر و ديار خود را ترك كرد.
روزي كه ميخواست خارج شود حتي به قدر سير كردن شكم خود نيز غذا نداشت. از طرفي، مناعت نفس و كرامت ايمان و تقواي او نيز اجازه نميداد هرگز دست نياز به سوي كسي دراز كند.
گاهي كه شدت فقر و فاقه او را بسيار ميآزرد، تا ميخواست لب به شكايت باز كند و با خداي خود سخن بگويد، فوراً ياد نعمتهاي معنوي و روحي خود ميافتاد و با شرم و حيا سر خود را پايين ميانداخت و زبان به استغفار ميگشود.
آري، گرچه فقر و نيازمندي فشار زيادي بر او ميآورد، اما ايمان و تقوا و اعتماد نسبت به خداوند، در دلش موج ميزد.
عفت نفس، مناغعت روح، بزرگي منش و توكل، از جمله نعمتها و عنايات خداوندي به او بود كه احساس ميكرد هريك از آنها، بيش از تمام دنيا برايش ارزش دارد. گاه كه با خود مينشست و فكر ميكرد، ميگفت: سيد! شايد تو مشمول عناياتي از خداوند بزرگ هستي كه معمولاً بر اوليا و بندگان صالحش روا ميدارد. مگرنه اين است كه گفتهاند: البلاء للولاء و هركه در اين بزم مقربتر است، جام بلا بيشترش ميدهند؟
پس چرا اين قدر جزع و فزع ميكني؟ چرا اين همه فكر خود را مشغول ميكني؟ كمي هم به
خدايي فكر كن كه همواره مراقب و پروردگار توست. مگر زندگي تو را او اداره نميكند!؟
مگر او ضامن رزق و روزي بندگانش نيست!؟ تو هم كه در تلاش و كار خود كوتاهي نكردهاي.
اما بلافاصله به خود برميگشت و ميگفت: سيد! خجالت نميكشي خودت را با بندگان خوب و اولياي الهي مقايسه ميكني؟
تو كجا و بندگان صالح خدا؟ كار پاكان را قياس از خود مگير...
تود بايد طرف ديگر سكه را ببيني كه بخشي از بلاها و ناراحتيها مربوط به گناهان و خطاهايي است كه بندگان او انجام ميدهند. از كجا كه اين فقر و ناراحتي طولاني مربوط به گناهان تو نباشد!؟
از كجا كه پروردگار مهربان و مولاي رئوف تو، با اين سختيها و فشارها در حال تطهير روح و تزكيه نفس تو نيست!؟
و بالاخره با خود ميگفت: آقا سيد! خدا را شكر كن كه مشمول عنايت و تربيت او هستي؛ آيا نميشد تو را به حال خودت رها كند كه هركاري ميخواهي بكني و به هر كژي و انحرافي كشيده شوي!؟
البته در اين صورت ممكن بود به نان و حلوايي برسي، اما حلاوت ياد و ذكر خداي مهربان را از دست ميدادي. ماهها و سالها ميآمد و ميرفت و تو در اثر غرق شدن در رفاه و خوشي يك ياا... هم نميگفتي.
لحظهاي به ياد مولا و امام زمانت نميافتادي و...
سيد محمد گاهي كه در اين افكار غوطه ميخورد، ناگهان از شدت گرسنگي و ناراحتي گويي به اين دنيا برميگشت و به خود ميگفت: سيد، بلند شو! اين حرفها براي تو آب و نان نميشود! بلند شو و فكري براي اين شكم گرسنه ات بكن!
اما هرچه تلاش ميكرد كمتر نتيجه ميگرفت.
اين اواخر به اذكار و اوراد رو آورده بود. سراغ علما و انسانهاي اهل معنا ميرفت و ذكرها و دعاهايي كه براي گشايش رزق مؤثر بود، ميگرفت و به خواندن آنها مشغول ميشد.
شايد ديگردعا و ذكري نمانده بود كه سيدمحمد آن را نخوانده باشد. اما گويي قضا و قدر و مشيت الهي كليد قفل بسته او را جاي ديگري حواله كرده بود! زيرا از خواندن اين دعاها و ذكرها هم نتيجه لازم را نگرفته بود.
اين اذكار و ادعيه مانند داروهاي عمومي بود كه در داروخانه در اختيار همه است و بسا، اشخاص بسياري از آنها استفاده ميكنند و به نتيجه هم ميرسند، اما برخي افراد هستند كه با خوردن آنها مشكلشان حل نميشود، زيرا دواي درد آنها داروي خاصي است كه بايد خصوصاً همان را بخورند.
آخرين راه حل و چارهاي كه به فكر سيد رسيد متوسل شدن به امام زمان (ع) بود، بخصوص كه در آخرين سفر خود، به شهر مقدس نجف رفته و در آنجا ساكن شده بود. اين شهر از عطر دلانگيز ولايت مولا علي (ع) معطر بود و دل را با خود به وادي مقدس معنويت و نور ميكشاند.
معلوم نبود توسل به امام زمان (ع) را چه كسي به سيد ياد داده بود، مخصوصاً عريضه نوشتن را.
عريضه نوشتن يكي از راههاي توسل به آن حضرت است. متن خاصي دارد كه در كتابهاي مربوط به زندگي و حالات امام عصر (عج) نوشته شده و محتواي آن بيانگر اين است كه: اي امام و مولاي مهربانم، من به گرفتاري و سختي شديدي دچار گشتهام، و اگرچه گناهان و اعمال نادرست من، عقوبت سختتري را براي من اقتضا ميكنند، اما كرم و آقايي شما بالاتر و والاتر از اين مسأله است. پس اي مولاي مهربان! به داد من برس و مرا از گرفتاري نجات بده.
آنگاه، شخصي كه اين عريضه را نوشته، بايد آن را در ضريح يكي از امامان بيندازد و اگر به آن دسترسي ندارد، آن را در مقدار گِلِ پاك بپيچد و در آب جاري تميز و پاكي افكند و در هر حال، هنگام انداختن يكي از چهار نايب خاص آن حضرت را صدا بزند و عبارتي را بخواند كه مفهوم آن اين است:
اي بنده صالح و آبرومند خدا! اين نامه من است كه آنرا به امانت به شما ميسپارم تا آن را به مولايم امام زمان برساني.
سيد محمد، براي رهايي از گرفتاري خود، تصميم ميگيرد چهل روز پي در پي به امام زمان عريضه بنويسد
و از آن حضرت استمداد كند.
او عزم خود را جزم كرده و هر روز به اين كار اقدام مينمايد. براي اين منظور، نامه خود را درون گل پاكي ميپيچد و هر روز قبل از طلوع آفتاب از دروازه نجف بيرون ميرود به طوري كه هيچ كس او را نبيند و از كارش سردرنياورد.
اين كار را سي و هشت يا سي و نه روز انجام ميدهد.هر روز كه ميگذرد نگراني و انتظار او بيشتر و صبرش كمتر و كمتر ميشود، زيرا هنوز هيچ خبري نشده است.
به همين دليل اوقاتش بسيار تلخ است و حال و حوصله حرف زدن با هيچكس را ندارد.
با خودش ميگويد: ديدي سيد! امام زمان هم به داد تو نرسيد! اين آخرين تير تركش تو بود، حالا ميخواهي چه كني؟
تو اگر يك ذره هم پيش خدا و امام زمان آبرو داشتي به دادت ميرسيدند، پس چه شد آن همه مهرباني و آقايي كه از اين بزرگوار تعريف ميكردند؟
پس چرا به داد من نميرسد؟
سيد غرق در اين افكار بود كه ناگهان آن صداي گرم و صميمي را از پشت سر شنيد: سيدمحمد! سلام عليكم! اما سيد آنقدر توي فكر بود و دل و دماغ حرف زدن با كسي را نداشت كه اجباراً فقط به جواب سلام خشك و كوتاهي اكتفا كرد و بياعتنا به راه خود ادامه داد.
شايد با خودش فكر كرد: من حال صحبت با كسي را ندارم و ميخواهم توي حال خودم باشم، معلوم نيست اين فرد از كجا پيدايش شده و ميخواهد با من صحبت كند، اي كاش يك جوري مرا رها ميكرد و ميرفت.
اما آن شخص مقداري از راه را همراه سيد آمد و اينبار با لحن و لهجه قريه و محل سكونت او پرسيد: سيد، بگو ببينم چه مشكلي داري؟ سي و هشت يا سي و نه روز است هر روز از نجف خارج ميشوي و به فلان مكان ميروي و عريضه به آب مياندازي و فكر ميكني كه امام زمانت از مشكل تو اطلاع ندارد!
در اينجا ناگهان مثل اينكه سيدمحمد را برق گرفت! در جاي خود ايستاد و در همان لحظه فكرهاي مختلفي از ذهنش عبور كرد. من كه مخفيانه اين كار را انجام ميدادم و مطمئنم هيچ كس مرا نديده و از كارم مطلع نبوده است، پس اين شخص از كجا اين حرفها را ميزند؟
از طرفي كسي از اهل جبل عامل در اين شهر نيست كه من او را نشناسم.
كم كم سيد نگاه خود را از روي زمين به طرف بالا كشيد و پاها و لباس فرد ناشناس را ورانداز كرد و تعجبش دوچندان شد، زيرا ديد آن شخص چفيه و عقال پوشيده است، در حالي كه اين لباس در جبل عامل اصلاً مرسوم نبود و هيچ كس آن را نميپوشيد.
همين طور كه نگاهش بالا ميآمد، در صورت آن فرد ناشناس خيره ماند.
آه! چه سيماي نوراني، معنوي، جذاب و مليحي! در عين حال چقدر مهابت و بزرگي در آن موج ميزند، به طوري كه چشم را جرأت ماندن در آن چهره ملكوتي نيست!
خدايا اين شخص كيست؟ چقدر مهربان، جذاب و باعظمت است. او از كجا كار مرا فهميده؟ از كجا ميداند من نزديك به چهل روز به امام زمان نامه نوشتهام؟ اصلاً از كجا اسم مرا ميداند؟
ناگهان فكري از خاطرش گذشت كه بشدت او را هيجان زده كرد.
يعني...، يعني ممكن است اين آقا، حجت بالغه خدا، قطب عالم امكان، آقا امام زمان باشد؟
دهانش خشك شده بود و هيچ حرفي نميتوانست بزند و از طرفي، نميدانست در آن لحظات چه كاري انجام دهد.
فكري به نظرش رسيد. قبلاً شنيده بود دست مبارك آن حضرت بسيار نرم و لطيف است. با خودش گفت: با اين آقا دست ميدهم، اگر دستش همانگونه باشد كه شنيدهام، آن وقت ادب و احترام لازم را به جا خواهم آورد.
با همين فكر دست خود را بالا آورد و با آن شخص دست داد. لطافت و نرمي فوق العادهاي را احساس كرد و يقين نمود كه او، مقصد و مقصود تمام عالم و منجي همه انسانها، امام عصر (ع) است. اينجا بود كه شوق و ذوقش دوچندان شد، ضربان قلبش شدت گرفت و دست و پاي خود را گم كرد.
فوراً خم شد كه دست آن حضرت را ببوسد، اما...
آراي، اما ديگر از محبوب خبري نبود! كسي آنجا نبود كه دست او را ببوسد.
مثل اينكه دنيا را بر سرش خراب كرده باشند! عرق سردي بر بدنش نشست و حسرت و افسوس سراپاي وجودش را فراگرفت.
بعد از مدتي سيد به حال آمد و كم كم وضعش طبيعي شد، باز با خودش گفت:
سيد! ديدي چه سعادتي را از دست دادي!
قبله حاجات و كعبه مقصود در كنار تو بود و تو آن قدر مسامحه كردي كه از دستت رفت.
دوباره بغضش تركيد و دل آب شدهاش از چشمانش قطره قطره به دامنش چكيد.
اي كاش آن قدر معطل نكرده بودي، و حداقل مولا را سير تماشا كرده بودي!
اي كاش مراسم ادب و احترام را به جا آورده بودي اي كاش حرفي ميزدي و به دامن كرم و عنايتش ميآويختي...
و بعد گفت: سيد! ديگر فايده ندارد، بايد لياقت بيشتري ميداشتي. اصلاً سيد! تو اين همه روز عريضه نوشتي و زحمت به خودت دادي، چه ميخواستي؟
آيا تو خود محبوب را ميخواستي يا درخواستت رزق و روزي و خلاصه غير او بود؟
خوب معلوم است. تو خود او را نخواستي، تو تشنه او كه نبودي و بنابراين، همين مقدار بيشتر نصيب نداشتي! از طرفي، آيا هشدار آقا را فهميدي كه فرمود: (خيال ميكني امام زمانت از حاجت و گرفتاريت خبر ندارد؟)
معلوم ميشود كه معرفت و يقين و ارتباط معنوي و روحي تو با آقا خيلي ضعيف است و با اين فرمايش خواسته به تو بفهماند كه برو و يقين و معرفت بيشتري كسب كن و بدان كه امام زمانت هيچگاه از تو غافل نيست گرچه تو هميشه از او غافلي!
گرچه از آن پس، وضع سيد رو به بهبود گذاشت و مشكلاتش حل شد، اما سيماي نوراني و هشدار و گله امام زمانش هميشه در ذهنش بود و آرزو داشت حداقل يك بار ديگر آن مولاي غمخوار و مهربان را ملاقات كند. اما دريافت كه اين راه، راه تقوا و اخلاص و معرفت است.
بايد دائم به ياد آن حضرت بود، بايد تشنه و طالب آن قبله حقيقي دل شد و غير را كنار گذارد، اگرچه او آنقدر مهربان است كه غفلت زدگان را نيز، هرچند حاجت و خواستهاي غير از او هم داشته باشند، ياري ميكند و به آنان عنايت دارد.