برادر گرامی و یزرگواری از شهر رشت، ضمن ارسال نامه‌ای به دفتر مجله، پس از نقد بخشی از مقالة این حقیر تحت عنوان مقتدای مسیح، به نشر رسیده در شماره هفتم همین ماهنامه، از موعودیان خواسته‌اند تا از خطای پیش آمده در آن مقاله کتباً و در مجله از خوانندگان عذرخواهی نمایند، و هم از قول ایشان به صاحب این قلم بگویند: بهتر است دیگرمقاله ننویسید! پیش از بیان پاسخ خود به نقد ایشان، این نکته را یادآور می‌شوم که خطای پژوهشگری در پژوهشی روشمند، هیچ‌گاه مانع او از نوشتن و ادامه بحث و فحص و بررسی نخواهد بود. چنانکه نویسنده، خطای آن برادر منتقد بزرگوار را در نقدی که بر نوشتة ناچیز این حقیر نوشته‌اند، مستوجب عتاب به ایشان و منع آن گرامی از نوشتن نقد بر دیگر مقالات خود نمی‌دانم. و در همین‌جا از همة خوانندگانی که علی‌رقم وقوف یا ظنّ به وجود خطایی چاپی و محتوایی در مقالات دیگر این نویسنده، از طرح آن با این برادر خود ابا ورزیده‌اند گلة خود را ابراز می‌دارم. وامّا پاسخ من به نقد جناب باقر آریا از شهر رشت:
آن برادر گرامی در نقد خود از آنکه من در مقالة خود، پرکلیت دیگر آمده در آیة شانزدهم از فصل چهاردهم انجیل یوحنّا را بر وجود مقدّس حضرت بقیه الله الاعظم روحی و ارواح العالمین ه الفداء حمل کرده‌ام، ابراز شگفتی کرده و می‌نویسند:
در این متن حضرت عیسی خودش را تسلی دهنده اوّل (پرکلیت اوّل) محسوب نموده که باید برود و خبر می‌دهد که یک پرکلیت دیگر می‌آید که خواهد ماند. این همان پرکلیت است که در فضل 15 هم به آن اشاره می‌شود.
مقدمتاً این نکته را یادآور می‌شوم که بحث دربارة مفهوم حقیقی لفظ پاراقلیط در زبان سریانی (یا همان پاراکتیلیتوس در زبان یونانی)، از جمله مباحث اتیمولوژیکی است که از قرن‌ها پیش مورد بحث دانشمندان مسلمان ومسیحی بوه است. در این میان غالب اندیشوران مسیحی این لفظ را به معنی تسلی‌دهنده ( درزبان عربی معزّی) گرفته و آن رابر روح القدس منطبق دانسته‌اند. از جمله این دانشوران یکی کشیش فندر آلمانی است که این رأی را در کتاب میزان الحق بیان داشته است. دانشمندان مسلمان و برخی نویسندگان مسیحی همچون نویسندگان دایره المعارف بزرگ فرانسه و یا فخرالاسلام، مولف –قبلاًمسیحی- کتاب انیس الاعلام، در برابر، این لفظ – یعنی پاراکلیتوس یونانی می‌دانند که به معنی بسیار ستوده یا همان محمد (یا احمد) است. استاد ارجمند حسن مصطفوی در کتاب مستطاب خود التحقیق فی کلمات القرآن الکریم ذیل مادة ح‌م‌د می نگارند:
یقال انّ اصل هذه الکلمه بالونانی – پِرِکلیت – و معناه الاحمد ( پسندیده)، ثم حرّف بکلمه پَرَکلیت، و معناه المعزّی یعنی گفه می‌شود که اصل این کلمه در زبان یونانی پرکلیت (به کسر پ‌و‌ر) و معنای آن احمد یعنی پسندیده است، سپس این واژه به کلمة پرکلیت ( به فتح پ و ر) تغییر شکل یافته، که این دوّمی به معنی معزّی یعنی تسلّی دهنده است.
علی ایّ حالٍ کم نیستند اندیشمندانی از جهان اسلام و مسیحیت که به تحریف لفظ پاراکلیت از واژه پرکلیت و انطباق این دومی بر لفظ محمد اذعان دارند؛ واین درحالی است که مستر هاکس آمریکایی – درقاموس کتاب مقدّس – و سایرین – درقاموس عبری – عربی لقوجمان – آن را به معنی تسلی دهنده، آرامش بخش و یا حتّی وکیل مدافع و مدّعی العموم گرفته‌اند. یعنی همان ترجمه‌ای که در اناجیل مترجم به زبان فارسی و عربی انعکاس یافته ومنتقد محترم نیز در متن ترجمه شدة خود به آن اشاره داشته‌اند. آنچه در این میان قابل تأمل است آنکه نسخة عبری انجیل علز عویر، که منبع مورد اعتماد آن برای ترجمه، نسخة یونانی انتشار یافته در سال 1624 میلادی است، در عوض استفاده از لفظ پارقلیط (که به معنی تسلّی دهنده است)، از لفظ پازقلیط یعنی محمد(یا احمد) بهره جسته است.بنابرآنچه گفتیم گذشته از این نگارنده، هستند.
کسانی که موعود یادشده را محمد نام می‌گذارند. به تعبیر ساده‌تر نام این موعود – نه فقط لقب یا سرشت اخلاقی و گونة رفتاری او - محمد یعنی پسندیده و ستوده است. اگر این گفت را بپذیریم این سخن منتقد محترم که می‌فرماید :در این متن حضرت عیسی خودش را تسلّی دهندة اول (پرکلیت اول) محسوب نموده که باید برود و خبر می دهد که یک پرکلیت دیگر می‌آید که خواهد ماند قابل خدشه خواهد بود چه چنانک باری چند گفتیم پرکلیت یا محمد نام موعود مذکور است نه صفت او.
من در نوشتة خود این نکته را یادآور شده‌ام که پرکلیت موعود همان پیامبر خاتم یعنی وجود مقدّس نبی مکرم اسلام، صلی الله علیه وآله، است که انطباق نام پرکلیت بر او از جانب بسیاری از زبان شناسان معاصر مورد تأیید قرارگرفته و آیة ششم از سوره مبارکة صف از قرآن آسمانی برآن گواه است. لیکن این نکته را نیز به آن افزوده‌ام که به قرائنی در برخی از این آیات از دستخوش تحریف کشیشان مصون مانده – از جمله در همین بند مورد بحث از انجیل یوحنا – مقصود از پرکلیت موعود، نه شخص رسول مکرّم اسلام، صلی الله علیه وآله، که موعود دیگری است که نام او نیز محمد و دامنة وجود و فرمانروایی او در دنیای خاکی تا ابد – یعنی تا کرانة آخرالزمان – گسترده است؛ و اینک این نکته را یادآور می‌شوم که همه بزرگوارانی که به این نکته لطیف توجّه نداشته‌اند، در تطبیق خصوصیات این موعود خاص، با ویژگی‌های شخص رسول اکرم، صلی الله علیه وآله، دچار تکلّف شده‌اند. چه فی المثل در پیشگویی مسیح (ع)، آمده است: من از پدر خواهم خواست و او پاراقلیطی یعنی محمدی دیگر به شما خواهد داد که تا ابد با شما خواهد بود. آنانکه – با اذعان به انطباق پارقلیط برنام محمد – موعود یاد شده، را شخص نبی مکرّم اسلام می دانند، دوام دین و خاتمیّت شریعت شریعت آن بزرگوار را ابدی دانسته‌اند. در حالیکه ب پذیرش انطباق موعود مذکور حضرت بقیه الله الاعظم روحی فداهاین معظله حل خواهد شد. یا در ادامه می‌فرماید: یعنی روح راستی که جهان نمی‌تواند او را بپذیرد، زیرا که او را نمی‌بیند و نمی‌شناسد. قائلین به انطباق این موعود بر پیامبر اسلام، صلی الله علیه وآله، علوّ رتبه شخصیتبلند و والای پیامبر را مانع از شناختن ایشان دانسته اند. درحالی‌که سخن عیسی، علیه اسلام، به وضوح به غیبت طولانی حضرت حجّت اشاره دارد. یا در آیة هفتم از فصل شانزدهم می‌فرماید:او مرا جلال خواهد داد یا در همان آیه به برقراری عدالت اجباری از سوی این موعود آن هم درسراسر جهان تصریح شده است. چنانکه می‌بینیم این بشارات همگی با ویژگی‌های حضرت بقیه الله الاعظم روحی و ارواح العالمین له الفداء انطباق دارند، یا لااقل قابلیت انطباق آنها بر این مورد از مدعای دیگران بیشتر است.
لازم به یادآوری نیست که ادعای این خوانندة گرامی مبنی بر لزوم حفظ ترتیب منطقی بحث یعنی این ادّعای ایشان که اگر مسیح می‌خواست دو نفر را معرفی کند باید او،ل پرکلیت نخست را می گفت، سپس درمورد پرکلیت دیگر حرف می‌زد و نه برعکس. چون در انجیل در فصل14 عبارت پرکلیت دیگر آمده و سپس در فصل 15 عبارت پرکلیت (پرکلیت نخست) بکار رفته و عقلاً این ترتیب نمی‌تواند برای معرفی دو نفر به نام پرکلیت باشد ادعای منطقی به نظر نمی‌رسد. زیرا گذشته از تحریف انجیل و اثبات این موضوع که این اثر نه وحی دست ناخورده الهی، که تنظیمی از سخنان و گفتار سنت جان (یوحنّا) است که در اَفِسُ - ناحیه‌ای واقع در ترکیة کنونی – در اواخر قرن اول و پس از عروج عیسی نوشته شده، گذشته از این نکته مهم، اصولاً این تفنن در قرآن آسمانی ما نیز قابل ردیابیست. چرا که فی المثل آیات تحریم شراب و قمار از نقطه نظر نظم سور، پیش از آیات کراهت آن قرار گرفته‌اند، گرچه مسلماً ترتیب نزول آنها برعکس بوده است وچنین است وضع آیات مربوطه به تحدّی و امثال آن.
اضافه بر آنچه گفته شد راقم این سطور در نوشتة خود با احتیاط تمام چنین نوشته بودم: در یکی از آیات رسیده از لسان عیسی (ع) که گویا بشارت ظهور حضرت حجّت (عج) را بیان داشته است و هم به این نکته اشاه داشتم که اگر این نکته را
نپذیریم که واژه یونانی پاراکلیت شکل تحریف یافتة پرکلیت و این واژه اخیر به معنی محمد است، آنگاه این توجیه نگارنده شکل معقولی به خود خواهد گرفت. علی ایّ حال برخلاف آنچه برادر گرامی ما جناب آقای آریا پنداشته‌اند – قصد، ارائه حدیث جعلی به مردم نبوده است، فلذا از این بابت اعتراض و انتقادی متوجه موعود نخواهد بود. و این حقیر نیز با توجه به تحلیلی که ارائه دادم خود را از اتهام جعل حدیث – اگر بشارات عهدین را حدیث بدانیم!- بری می‌دانم. در پایان این توضیح، امیدوارم خداوند ما و این برادر را از خطای عمدی و سهوی مصون و باب گفتگو را درمیان صاحبان اندیشه همچنان مفتوح بدارد. اگر دوست عزیز ما خواهان توضیح بیشتری بودند، عصر یکی از روزهای سه شنبه بین ساعات 2تا4 بعدازظهر با دفتر ماهنامه تماس حاصل فرمایند. والسلام
امین میرزایی