تا به كي مهجوری؟

مريم ضمانتي‏يار

- از شمشير دشمن خون مي‏چكد آنها به خون شيعه تشنه‏اند.

- سالهاست عباسيان لحظه‏اي شيعيان را راحت نگذاشته‏اند.

- مگر امويان غير از اين كردند؟

- نه ... به خدا نه ... هر كدامشان كه روي كار آمدند جز آزار و اذيت نسبت به امامان معصوم و شيعيان كاري نكردند.

جمعيت همه با هم حرف مي‏زدند. خدمتكاران خانه در رفت و آمد بودند و هر لحظه ميهمان تازه‏اي وارد مي‏شد.

- كار را به جايي رسانده‏اند كه امام حسن عسكري، عليه‏السلام، با ما هم از پشت پرده حرف مي‏زند.

- درست مثل امام هادي.

- چرا بايد بين ما و آنان پرده و حجاب باشد؟

- كار ائمه بدون حكمت نيست. حتماً در اين كار حكمتي نهفته است. آنها بهتر مي‏دانند چه مي‏كنند. من آمده‏ام حرف بزنم و بگويم. آمده‏ام بگويم ما چه بايد بكنيم.

- من هم همينطور.

- فقط منتظر علي بن زلال هستيم.

- احمد بن هلال هم بايد بيايد.

بفرمائيد ... آنها هم آمدند.

اين دو شيعه خاص امام هم كه وارد شدند همه چشم براه امام ماندند. دلها در سينه‏ها بي‏قراري مي‏كرد كه صداي پاي آشنايي نفسها را در سينه حبس كرد. امام حسن عسكري بود كه به اتاق مي‏آمد. جواني خوش سيما و نوراني با قامتي بلند و استوار. نگاه نافذ و مهربانش عمق جان همه را روشن كرد. به احترام ورود امام همه از جا برخاستند ؛ همه بعد از سلام و درود به سيماي نوراني امام خيره بودند و كسي حرفي نمي‏زد.

عثمان بن سعيد دل به دريا زد و گفت: يا بن رسول‏الله! آمده‏ايم چيزي را از شما سؤال كنيم كه ... كه خودتان بهتر مي‏دانيد.

نگاه امام به چشمان عثمان دوخته شد.

- بگويم سؤالتان چيست و براي چه اينجا جمع شده‏ايد؟ آمده‏ايد از من بپرسيد امام بعد از من كيست؟

همه نگاهها به علامت تصديق به زمين دوخته شد. امام فرمود: هيچ كس از اتاق بيرون نيايد و از اتاق بيرون رفت؟

همه از آن حرف امام جا خوردند. سكوتي سنگين بر جمع سايه انداخت. هر كس از خودش مي‏پرسيد، چرا؟

اما هيچ‏كس حرف نمي‏زد. غوغا به پاشد.

- نكند امام دلخور شده باشد؟ خواهش بي‏موقعي كرده‏ايم ....

سكوت لبها پاسخ آن سؤالي بود كه به چشمها هجوم آورده بود. همه به در خيره مانده بودند. دل عثمان بي‏تابتر مي‏تپيد او حرف جمع را به زبان آورده بود.

انتظارشان زياد طول نكشيد كه امام به اتاق برگشت. همراه امام پسري چهار پنج ساله بود كه دستش را به دست امام داده بود و امام هم بامحبتي خاص او را به خود چسبانده بود. چهره‏اش مثل ماه زيبا بود و روي صورتش خال سياهي بود كه بر ملاحت و زيبايي‏اش مي‏افزود. لباسي سبز بر تن داشت و چشمان نافذ و گيرايش دل همه را در همان نگاه اول لرزاند. نگاهها با چهره ماه او گره خورد همه يادشان رفت كجا هستند و چه مي‏كنند...

يكي از ميان جمع بي‏اختيار گفت: الله اكبر ... چقدر زيباست. و ديگري نيز آهسته زمزمه كرد: چقدر شبيه امام عسكري است! امام نگاه مشتاق و پر محبت جمع را كه ديد دستي بر موهاي سياه و زيباي مهدي كشيد و فرمود: بعد از من فرزندم مهدي امام شما و جانشين من است. از او پيروي كنيد و پراكنده نشويد كه در كار دين به ملامت مي‏رسيد بعد از امروز هم ديگر او را نمي‏بينيد.

نگاهها از چهره امام دوباره به نگاه مهدي گره خورد هر كس مي‏خواست او را سير ببيند. هر كس مي‏خواست تصوير روشني از اين ماه زيبا را در آسمان خاطرش حفظ كند. او همه را اسير خودش كرده بود. اما جمله آخر امام دل همه را آتش زد: بعد از امروز هم ديگر او را نمي‏بينيد...

آنها همه خوب مي‏دانستند آنچه پيامبر اكرم و ائمه، عليه‏السلام، در مورد مهدي فرموده‏اند به وقوع مي‏پيوندد و دوران بودن با مهدي كوتاه است. او نبايد به دست دشمن بيفتد. اگر ائمه يكي بعد از ديگري به شمشير و زهر كينه امويان و عباسيان به شهادت رسيده‏اند. مهدي بايد زنده بماند...

اما وقتي جان او در خطر است چطور مي‏شود با او در ارتباط بود و او را ديد؟

نگاه پرسشگر جمع به امام دوخته شد. بي‏آنكه حرفي بزنند امام معناي نگاه همه را دريافت. دوران غيبتي كه خدا وعده داده بود در راه بود. اما بيمهدي چطور مي‏شد زندگي كرد؟ امام بصراحت به همه فرموده بود كه از امروز ديگر او را نمي‏بينيد. امام كه راز نگاهها و خواهش دلها را مي‏دانست دست مهدي را نوازش كرد و به او خيره شد. امام هم مي‏دانست كه براي شيعيان دوري از امامشان سخت است، آن هم ميان دشمناني كه پراكندگي و تنهايي شيعه، تنها آرزوشان بود. اين دلهاي بي‏قرار بايد براي غيبت مهدي آماده مي‏شدند. براي غيبت دور و درازي كه در پيش بود. اما خدا هم دلش نمي‏آمد، يكباره مهدي را از شيعيان جدا كند. خدا براي اين جدايي زمينه‏اي آماده كرده بود.

امام سربلند كرد، نگران نباشيد، ارتباط شما با او قطع نمي‏شود. عثمان بن سعيد از جانب او به شما خبر مي‏دهد. هر خبري كه برايتان آورد از او بپذيريد او نماينده امام شماست.

همه آهي از دل بركشيدند. امام دست مهدي را گرفت و از اتاق بيرون رفت. نگاهها آن دو را تا جلوي در بدرقه كرد. هيچ‏كس دلش نمي‏خواست حرفي بزند تا مبادا حلاوت آن لحظه آخر از بين برود.

عثمان اما در سكوت حال ديگري داشت. يازده ساله

بود كه پا به خانه امام هادي گذاشت و بعد از شهادت ايشان جواني اش را در كنار امام حسن عسكري گذراند و حالا نيابت امام مهدي را به عهده‏اش گذاشته بودند. در دلش غوغايي به پا بود، بار مسؤوليتي سنگين را بر شانه‏هايش حس مي‏كرد، اما وقتي يادش مي‏آمد مي تواند مهدي را ببيند و به بهانه نامه‏ها و سؤالات مردم، او را ديدار كند دلش از شادي عميقي مي‏لرزيد، همه به او نگاه مي‏كردند و به موقعيتش غبطه مي‏خوردند و به چشمهايش حسوديشان مي‏شد. چشمهايي كه بعد از اين هم مي‏توانست مهدي را ببينند. همه مي‏دانستند عمري در خانه ائمه زندگي كرده و مورد اعتماد و اطمينان آنان است و به خاطر موقعيت خاصي كه دارد؛ در بازار سامرا حجره‏اي باز كرده و روغن زيتون مي‏فروشد و حتي براي اينكه مأموران حكومتي به او شك نكنند و از كارش سر در نياورند؛ براي ارتش عباسيان روغن و جنس مي‏برد. عثمان بلند شد و از اتاق بيرون رفت. همه با حسرتي شيرين به او نگاه كردند. ديگر دليلي براي ماندن نبود امام تكليف همه را روشن كرده بود.

با تاريك شدن هوا، آن چهل نفر كه همه از بزرگان و خواص شيعه بودند، جدا جدا از خانه بيرون رفتند و فقط عثمان بن سعيد در خانه امام ماند.

* * *

پيشاني نوراني امام خيس عرق بود، عثمان بالاي سر امام نشسته بود و با پارچه‏اي تميز پيشاني امام را پاك مي‏كرد. چند روزي مي‏شد كه امام بيمار شده بود. معلوم بود زهر مأموران حكومت كار خودش را كرده است. امام به خاطر تقيه گاهي دعوت حكومت را مي‏پذيرفت، و به بارگاه خليفه مي‏رفت. همان كاري كه مأمون درباره امام رضا، عليه‏السلام، كرده بود خليفه هم با امام عسكري كرده بود. ريختن زهر در غذاي ائمه را اينها از معاويه ارث برده بودند.

آفتاب بعد از ظهر سامرا، دلتنگي عثمان را شدت بخشيده بود؛ همه دل نگران و مضطرب بودند؛ حال امام روز به روز بدتر مي‏شد. رنگ پريده امام، دل عثمان را ريش مي‏كرد. امام هنوز خيلي جوان بود. بيست و هشت سال عمري نبود كه حالا اينطور رنگ پريده و بيمار در بستر بيفتد.

امام آرام چشم گشود: عثمان!

- بله آقا!

- كجايي ؟

- همين جا كنار شما!

امام با محبت نگاهش را به چشمان اشك‏آلود عثمان دوخت: عثمان ... شيعيان خاصم را دعوت كن و بگو كه من بايد به كارهايم رسيدگي كنم.

دل عثمان فرو ريخت. اشك تمام پهناي صورتش را پوشاند! جانم به فدايت ...آقا...

- برخيز عثمان! برخيز ...

عثمان، اما قدرت برخاستن نداشت. زانوهايش مي‏لرزيدند و پاهايش ياريش نمي‏كردند و نافرمان شده بودند اما، اطاعت امر امام واجب بود. به زحمت بلند شد: آقا... من ...

- برو ... بگو همه بيايند...

بي‏آنكه بخواهد بزحمت از اتاق بيرون رفت. پا به كوچه‏هاي سامرا كه گذاشت تا خانه جعفر بن محمد بن مالك تمام راه را گريه كرد. شهادت امام هادي را ديده بود و حالا امام عسكري.

جعفر از ياران خاص امام بود و پل ارتباط عثمان با ديگر شيعيان امام. در خانه را كه گشود با ديدن صورت اشك آلود عثمان دلش فرو ريخت.

- چه خبر شده؟ اتفاقي براي امام افتاده؟

- هنوز نه ... ولي ...

- حرف بزن عثمان ... جانم به لب رسيد... حال امام بدتر

شده؟

امام مي‏خواهد ... همه جمع شويد تا ...

گريه امانش را بريد و نتوانست حرف بزند. جعفر شانه‏هاي لرزان او را گرفت. تو را به خدا حرف بزن امام مي‏خواهد چه كند؟

- مي‏خواهد ... وصيت كند.

چشمان جعفر پر از اشك شد: وصيت؟ امام هنوز خيلي جوان است.

- مگر امام جواد جوان نبود؟ امام هادي مگر چند سال داشت؟

- آخ ... عثمان ... سوختم ...

بايد همه را خبر كنيم.

- مي‏دانم ... تو برو و كنار امام باش! شايد با تو كاري داشته باشد. من همه را خبر مي‏كنم.

- خدا به تو خير دهد.

عثمان از جعفر خداحافظي كرد و به خانه امام برگشت. خبر بين دوستان و شيعيان خاص امام بسرعت پيچيد و همه سراسيمه و دل نگران راهي خانه امام شدند. غروب نشده، همه جمع شده بودند. امام در بستر خوابيده بود. رنگ چهره جوان امام مثل برگهاي پاييزي شده بود. امام با ديدن آنان بزحمت برخاست و به همه خوش آمد گفت. چشمان همه خيس اشك بود. امام حال آنها را كه ديد فرمود: مهدي فرزندم جانشين من است و امام بعد از من و نماينده او هم ابومحمد عثمان بن سعيد عمري است - كه همه او را مي‏شناسيد - هر كس حاجتي دارد به او مراجعه كند همانطوري كه در زمان حيات من به او مراجعه مي‏شد. بعد از من خانواده‏ام ديگر نمي‏توانند در سامرا بمانند. عثمان مأمور است كه خانواده‏ام را به بغداد و به محل امني ببرد.

صداي گريه از جمع بلند شد. امام جوان و معصوم وصيت مي‏كرد و براي جمع شنيدن اين حرفها خيلي سخت و ناگوار بود. شانه‏هاي عثمان زير بار غم و گريه خرد مي‏شد. امام خانواده‏اش را به او سپرده بود. همه با چشماني اشكبار با امام خداحافظي كردند. نمي‏دانستند ديدار ديگري خواهد بود يا اين آخرين ديدار آنها با امامشان است.

در خانه امام را آنقدر محكم كوبيدند كه خادم امام فرصت نكرد كفش به پا كند. پا برهنه و هراسان به طرف در دويد:

آمدم ... آمدم چه خبر است؟

در را كه باز كرد از ديدن مأموران حكومت دلش فرو ريخت: بله؟

مأمور خشمگين دست به سينه او زد و پا به خانه گذاشت. همراه مأموران، چند نفر از خدمتگزاران مخصوص خليفه بودند و پشت سر آنها چند نفر از پزشكان دربار عباسي و قاضي القضات شهر سامرا.

خادم وحشتزده دستش را روي قلبش گذاشت: خدايا اينها از جان امام چه مي‏خواهند؟

اما امام دانست همه اينها براي پيدا كردن فرزندش مهدي آمده‏اند و مي‏دانست كه خدا حافظ اوست.

در برابر حضور مأموران حرفي نزد. مخالفتي هم نكرد، همينكه جاي فرزندش امن بود براي او كافي بود. حضور آنان به آن تعداد زياد، آرامش خانه را بر هم زده بود. تمام خانه تحت كنترل آنها بود. نيازي هم نمي‏ديدند كه به صاحبخانه توضيح دهند براي چه همه جا را محاصره كرده‏اند. خيال رفتن هم نداشتند. خليفه دستور داده بود تا زماني كه امام زنده است، خانه را ترك نكنند، شب را هم در خانه امام ماندند و امام صبورانه و مطمئن حضورشان را تحمل كرد.

صبح هنوز همه بيدار نشده بودند كه در خانه را محكم كوبيدند و در برابر نگاه هراسان خادمي كه در را باز كرده بود. ده نفر ديگر هم از افراد مخصوص دربار از طرف وزير عباسي به خانه امام ريختند تا در كنار بقيه اوضاع را تحت نظر داشته باشند. عباسيان خوب مي‏دانستند كه خبر

تولد و قيام مهدي عين واقعيت است. آنها هم اين روايت امام حسين، عليه‏السلام، را شنيده بودند كه: قائم اين امت، نهمين فرزند من است، او صاحب غيبت است و او كسي است كه در حال حياتش ميراث او را تقسيم مي‏كنند. و به دنبال او بودند تا همچون ائمه ديگر نگذارند او قيام كند و او را به شهادت برسانند.

حضور آفت بار مأموران حكومت، ربيع الاول خانه امام را خزان كرده بود كه ناگهان صداي شيون و زاري از اتاق امام بلند شد و مأموران از جا كنده شدند. هر كس هر جا كه بود به طرف اتاق امام دويد؛ همه بر گرد پيكر امام حلقه زدند، صداي گريه بلند بود كه كسي در خانه را محكم كوبيد. خادم گريان و پريشان در را باز كرد. مأمور ويژه خليفه بود. بي‏هيچ حرفي به اتاق آمد. نگاه سرد و بي‏تفاوتي به پيكر بي‏جان امام و جمعي كه به دورش گريه مي‏كردند انداخت و به اتاقها سر زد. تمام اتاقها را بازرسي كرد و هر چه كه در آنها بود مهر و موم كرد و دستور داد سربازان به دنبال فرزند امام بگردند. براي چندمين بار خانه را جستجو كردند. قدم به قدم گوشه به گوشه، اتاق به اتاق حتي پشت بام خانه را هم گشتند و كسي كه نشاني فرزند امام را داشته باشد پيدا نكردند. مأمور ويژه خليفه، سرخورده از آن همه جستجوي بدون حاصل به دنبال زن قابله‏اي فرستاد. خيلي زود زن قابله رسيد. با ديدن او رنگ از رخسار زنان و كنيزان خانه رفت. زن به دنبال زن بارداري بود كه فرزند امام را در خود پرورش دهد. در بين زنان خانه، كنيزي باردار بود. او را در اتاقي حبس كردند تا اگر فرزند امام را باردار است در همان لحظه تولد او را از بين ببرند. كنيزك باردار را كه مأموران بردند فضاي خانه آشفته‏تر شد. همه گريه مي‏كردند. در برابر انبوه مأموران مسلح عباسي كاري از دست آنها ساخته نبود؛ فقط تنها دلخوشي و دلگرمي همه اين بود كه مهدي از دست آنها در پناه خدا و در امان است.