سید جمال الدین حجازی
مرحوم سيد غلامرضا كسايي، داماد علامه اميني، اعلياللّهمقامه، كه خود از دانشمندان زاهدبود ميگفت:
دريكي از مدرسههاي علميه تبريز مشغول تحصيل بودم خادم مدرسه مردي بسيار باتقوي ودرستكار بود كه وظايفش رابخوبي انجام ميداد وروحيات عجيبي داشت. غالباًساكت به نظر مي رسيد، ازگناهان پرهيزمينمود، هرگزلب به غيبت بازنمي كرد وعلاوه برنطافت مدرسه و اموري كه به آنها موظف بودبه ديگران نيز كمك ميكرد و كارهايي هم كه جزو وظايفش نبود، از روي صداقت واخلاص انجام ميداد. مثلاً اطاق محصلين رابدون هيچ چشمداشتي جارو ميزد و گاهي لباسهاي آنها راميشست، اگر ميديد طلبهاي مي خواهد براي خريد به بازار رود فوراً جلو ميآمد و ميگفت: آنچه لازم داريد من برايتان تهيه ميكنم. سپس زحمت خريد و حمل مايحتاج او را به عهده ميگرفت. حتي از اينكه آفتابه ديگران راپر كند، ابائي نداشت وچنان با صفا و مهربان بود كه در قلب همه جا داشت.
نيمه شبي براي تطهير و وضو از اطاق بيرون آمدم. در حجره رابستم و به راه افتادم، اما وقتي مقابل اطاق خادم رسيدم در نهايت تعجب ديدم نوري در حجره او ميدرخشد كه گويي خورشيد در آنجا طلوع كردهاست. چون در آن روزگار هنوز برق درحجرههاي مدرسه نبود از مشاهده آن نور عجيب در آن دل شب سخت حيرت نمودم و براي كشف اين راز جلو رفتم تا در بزنم، اما همينكه نزديك شدم صداي گفتگويي به گوشم رسيد و دانستم خادم باكسي صحبت ميكند.
از يك طرف نميخواستم بر او وارد شوم و نيمه شب سرزده نزد وي بروم، از سوي ديگر كنجكاو شده بودم كه بدانم با چه شخصي سخن ميگويد و آن نور بهت آور چيست كه جذبه خاصي دارد.
ناچار قدري پيش رفتم و پشت در به گوش ايستادم. مكالمه دو نفر را شنيدم كه به آرامي با هم حرف ميزدند. صداي خادم را تشخيص ميدادم، چون با آهنگ او آشنا بودم اما صداي شخص ديگر را نمي شناختم و باآنكه تن صدايش را ميشنيدم ولي كلماتش را درست نميفهميدم.
ساعتي گذشت و من همچنان متحير ايستاده و به گفتگوي آن دو كه برايم مبهم و نامفهوم بود، گوش ميدادم. ناگهان متوجه شدم صدا قطع شد و نوري كه همانند آفتاب درخشش داشت خاموش گرديد، در اين هنگام ديگر طاقت نياوردم و محكم در زدم.
خادم پرسيد: كيست؟
من نام خود رابردم و گفتم: من هستم در را باز كن!
وقتي در را گشود و چشمش به من افتاد، سلام كردم و پرسيدم: اجازه ميدهي وارد شوم؟
گفت: بفرماييد.
درون اطاق رفتم و نشستم. اما نه كسي غير از او آنجا حضور داشت و
نه وضع غير عادي بود.
سؤال كرد: امري داريد؟
گفتم: خير اما تو باشخصي صحبت ميكردي و ديدم نوري در اطاقت ميدرخشيد. حقيقت را بگو و عين واقع را تعريف كن و الا ميروم طلبههارا بيدار ميكنم تا بيايند و جريان را جويا شوند.
جواب داد: ماجراي امشب را برايت نقل ميكنم به شرط اينكه براي هيچكس بازگو نكني.
گفتم: قبول ميكنم، عهد ميبندم كه پرده از اين راز برندارم.
آنگاه گفت: من تا روز جمعه هستم، از تو پيمان ميگيرم كه تا ظهر جمعه سرّ مرا فاش نسازي.
آن شب، شب چهار شنبه بود و من قول دادم كه تا جمعه سخني نگويم.
سپس گفت: راستش را بخواهي امام زمان، عليه السلام، اينجا تشريف داشتند من در محضر ايشان بودم و حضرت با من گفتگويي نمودند.
با تعجب پرسيدم: درباره چي با تو صحبت ميكردند!؟ چون مدت زيادي با هم حرف ميزديد، اين همه وقت آقا چه ميفرمودند؟
گفت: هميشه سه گروه اطراف امام عصر، عليه السلام، هستند كه در زمان غيبت با ايشان ارتباط دارند. يك گروه كه تعدادشان كمتر است، در طبقه اول هستند، گروه ديگر كه افرادشان كمي زيادتر است در طبقه دوم قرار دارند و دسته سوم كه از آن دو طايفه بيشتر هستند، در طبقه آخراند.
اين سه گروه از نظر معني و باطن همانند سه حلقه تو در تو هستند كه هرگاه يكي از طبقه نخست از دنيا برود، فردي از طبقه دوم جانشين او ميشود و هر وقت كسي از طبقه دوم وفات كند؛ شخصي از دسته سوم جاي او را ميگيرد به همين ترتيب اگر كسي از گروه سوم فوت شود؛ يكي از مردم را كه داراي تقوي و فضايل اخلاقي بوده و ا زنظر روحي شايستگي كامل دارد برگزيده، به جاي او قرار ميدهند تا وظايف وي را انجام دهد.
پس از اين توضيح ادامه داد و گفت: روز جمعه يك نفر از طبقه سوم فوت ميشود، امشب حضرت تشريف آوردند و به من امر كردند كه جانشين او باشم و اجازه دادند تا در زمره افراد گروه آخر انجام وظيفه كنم.
سخن خادم تمام شد و من مبهوت و شگفت زده از اتاقش خارج شدم.
حال عجيبي داشتم، قضيه بهت آوري شنيده بودم. ديدن آن نور و شنيدن اين داستان چنان طوفاني در من پديد آورد كه تمام وجودم را مسخر نمود و آرامم را ربود.
سخت منقلب شدم، فكر كردم اين مردي كه به چشم يك خادم به وي مينگريم و احياناً ارزشي از نظر اجتماعي براي او قايل نيستيم چه مقامي به دست آورده و به چه سعادت بزرگي نائل گرديده كه اولاً امام زمان، عليه السلام، به اطاقش تشريف ميبرند، ثانياً او را نزد خود ميخوانند تا در رديف خاصان درگاه حضرتش قرار گيرد و از تربيتهاي مخصوص و كمالات معنوي بهرهمند شود و به وظايف ويژه ياران راستين آن بزرگوار بپردازد.
اين افكار چنان موجي در باطنم برانگيخت كه تا سپيده دم نه خواب به چشمم آمد نه حال عبادت پيدا كردم.
صبح ديدم خادم با متانت و آرامش خاصي مشغول كارهاي عادي روزانه است و در ظاهر هيچ تغييري در وضعش پيدا نشده، اما، من همچنان نگران و مضطرب بودم.
روز پنج شنبه نيز بدين منوال گذشت و من كه پيوسته مراقب حال و رفتار او بودم؛ چيزي جز همان انجام وظايف معمولي از قبيل جارو زدن مدرسه و خريد از بازار مشاهده نكردم.
حتي وقتي آفتابه را از حوض پر كردم جلو دويد تا آن را بگيرد و برايم ببرد كه من نگذاشتم و با عذر خواهي گفتم: ابداً، هرگز چنين جسارتي روا ندارم، تو آقاي من هستي و من خادم توام. گرچه نبايد رازت را فاش كنم اما اگر اجازه ميدادي الان به همه محصلين ميگفتم كه چه مقامي داري و من خدمتگزارت هستم.
روز جمعه از سحر مشغول كار شد و من كه تحول عجيبي پيدا كرده
بودم با كنجكاوي و نگراني بي سابقهاي همواره رفتار او را زير نظر داشتم تا ببينم آن روز كه زمان موعود است چه ميشود.
خيلي دقيق شده بودم كه بدانم او در اين روز چه برنامهاي دارد، با چه افرادي تماس ميگيرد و سرانجام چگونه به خاصان درگاه حضرت حجّت، عليهالسلام، ميپيوندد؟
سپيده دم جمعه كه از اطاقش خارج شد، ابتدا كارهاي مدرسه را انجام داد. سپس به امور خود پرداخت. اول لباسهايش را شست و تطهير كرد، بعد لباسهايش را روي بند انداخت تا خشك شوند، كفشهايش را هم آب كشيد و مقابل آفتاب گذاشت.
نزديك ظهر كه لباسهايش خشك شده بود؛ لنگي بست و در حوض مدرسه غسل كرد.
چون تابستان بود و روز جمعه، طلبهها براي ديدار خانواده و بستگان خويش به سفر رفته بودند و فقط عده كمي در مدرسه به سر ميبردند. من هم با انقلاب روحي و اضطراب خاصي لحظه به لحظه مراقب وضع خادم بودم تا بدانم در آن روز كه زمان موعود بود و امام عصر، عليه السلام، به او فرموده بودند يكي از ياران ما از دنيا ميرود و تو جانشين او ميشوي و به ما ميپيوندي، چه حوادثي رخ ميدهد و چگونه او از ميان ما به جمع مقربان درگاه امام زمان، عليه السلام، راه مييابد؟
وقتي غسل كرد و از آب بيرون آمد قدري در آفتاب ايستاد تا خشك شد، سپس لباس و كفشهايش را پوشيد و مانند مسافري كه عازم است آماده رفتن شد و لب حوض نشست.
همين كه صداي اذان بلند شد و بانگ اللَّهاكبر طنين افكند، ناگهان غايب شد و من هر چه نگاه كردم اثري از او نديدم.
اين حادثه بر من چنان سنگين آمد كه نزديك بود مدهوش شوم، باور كردني نبود! شخصي كه تا چند لحظه پيش، مقابل ديدگانم سر حوض نشسته بود و از صبح تا ظهر تمام حركاتش را زير نظر داشتم، يكباره ناپديد شد و از جلوي چشمهايم غيبش زد!!
من مات و مبهوت بي اختيار به صحن مدرسه دويدم و مشغول داد و فرياد شدم. چند نفري كه در مدرسه بودند سراسيمه به حيات ريختند تا ببينند چه خبر شده، وقتي مرا با آن وضع غير عادي در حال دادوفرياد ديدند شگفتزده جلو آمدند و پرسيدند: چه شده؟ مگر ديوانه شدي؟!
گفتم: بدتر از ديوانه شدم!
با تعجب پرسيدند: يعني چه؟
گفتم: خادم مدرسه كو؟
گفتند: كدام خادم؟
گفتم: خادم همين مدرسه، همان مردي كه مدتها اينجا بود و همه او را ميشناختيد.
چون او را نيافتند گفتند: شايد به بازار رفته يا براي نماز جماعت از مدرسه خارج شده.
گفتم: هرگز، اين حرفها نيست، من ميدانم او الان به امام زمان، عليه السلام، پيوسته و به حضرت بقية اللَّه ملحق گرديده است.
پرسيدند: قصه چيست؟
من ماجراي او را شرح دادم و تمام حوادثي را كه از شب چهارشنبه اتفاق افتاده بود براي آنها تعريف كردم، از آن روز به بعد ديگر كسي خادم را نديد و هيچكس نميدانست وي كجا رفته و چه ميكند.
اين قضيه را يكي از مراجع عاليقدر قم در ماه شعبان 1410 قمري به مناسبت ايام ولادت حضرت ولي عصر، ارواحنا فداه، در بحث خارج فقه بيان نموده و فرمودند:
اين واقعه را در حدود چهل سال قبل خودم بي واسطه از مرحوم سيد غلامرضا كسايي گوگاني كه شخصيتي با فضيلت و اهل تقوي بود و مقامي فوق عدالت داشت شنيدم، او ميگفت از همان روز جمعه تا الان كه اين جريان را براي شما نقل كردم و چهل سال گذشته است ديگر آن خادم را نديدم و هر چه جستجو كردم اثري از وي نيافتم.
به نقل از كتاب شاخه گلي از ملكوت